Turk adabiyotining unutilmas nomi: ortda qolgan yillar Cahit Kulebi

Cahit Kulebi turk adabiyotining eng hurmatli nomlaridan biri sifatida vafotidan beri29 yilo‘tgan bo‘lsa-da, haligacha yodga olinadi. Kulebiy oʻziga xos uslubi va xalq sheʼriyatiga zamonaviy yondashuvi bilan adabiyot olamida chuqur izlar qoldirdi.

Chohit Kulebiy hayotining boshlanishi

1917-yil 10-yanvarda Tokatda tugʻilgan, asl ismi Mahmut Cahit Erenjon boʻlgan Kulebi Erzurum farzandi sifatida hayotini boshlagan. Rossiya ishg‘oli tufayli oilasi Tokatga ko‘chib o‘tishga majbur bo‘lganida u hali tug‘ilmagan edi. Bu dramatik migratsiya uning oilasining Cheltek qishlog'iga joylashishi bilan yakunlandi.

Külebi oilasi Familiya qonuni bilan "Erencan" familiyasini oldi va shoir sifatida ijodini boshlaganida "Külebi" familiyasini oldi va uni 1946-yilda qayd etdi. Danishment boshlang'ich maktabini 1929 yilda tugatdi.

Maorif va adabiyot yillari

O'rta ma'lumotni internat maktabida tamomlagan Kulebiy 1936 yilda Sivas o'g'il bolalar litseyini tamomladi. Bu yillar davomida u ich-ichiga o'girildi va o'zini adabiy mutolaa qilib, muhim asarlarini takomillashtirdi. Unga, ayniqsa, Reshat Nuri Gyuntekin, Halide Edip Adıvar kabi yozuvchilarning asarlari katta ta’sir ko‘rsatgan. Bu davrda u "Mahmut Cahit" va "Nozim Cahit" taxalluslari bilan o'zining ilk she'rlarini nashr etdi.

San'at va akademik martaba

1940 yilda o'qishni tugatgandan ko'p o'tmay harbiy xizmatga ketgan Kulebi 1942-yilda harbiy xizmatdan bo'shatilgan. 1946 yilda uning birinchi she’riy kitobi “Odamning biri” nashr etildi. Keyin “Shamol” (1949) va “Yashil o‘t” (1954) kitoblari paydo bo‘ldi. 1955-yilda “Yeşeren otlar” kitobi bilan Turk Til Jamiyati Adabiyot mukofotiga loyiq koʻrilgan.

Kulebi adabiyot sohasidagi muvaffaqiyati bilan birga taʼlimini ham davom ettirdi. FaoliyatiniAntaliya litseyida stajyor o'qituvchi sifatida boshlagan, so'ngra Anqara davlat konservatoriyasi va Gazi litseyida dars bergan. 1951-yilda Gazi oʻrta maktabiga direktor oʻrinbosari etib tayinlandi.

Xorijdagi vazifalari va pensiya yillari

1960-1964-yillar orasida Shveytsariyada Madaniyat Attashesi va Talabalar Inspektori boʻlgan Kulebi, Turkiya Milliy Taʼlim Vazirligiga qaytganidan soʻng turli lavozimlarni egalladi. 1973-yilda nafaqaga chiqqan shoir, bu sanadan keyin koʻproq adabiyotshunoslikka eʼtibor qaratdi.

Xalqchi adabiyot ovozi

Külebiy asarlarida Anadolu xalq qoʻshiqlarini zamonaviy tarzda taqdim etib, xalq tilini aks ettirdi. U she’rlarida sodda tildan foydalangan, garmoniya va ritmga ahamiyat bergan. Bu xususiyatlar uni turk adabiyotida boshqa joyga olib chiqdi.

Oxirgi yillari va merosi

Kulebi umrining so‘nggi yillarini Anqarada o‘tkazdi. U sog'lig'i bilan bog'liq muammolar va yaqin yo'qotishlarning qayg'usi bilan kurashdi. 1997-yilning 28-martida reanimatsiyaga yotqizilgan shoir 1997-yilning 20-iyun kuni 80 yoshida olamdan o‘tdi.Oilasining iltimosiga ko‘ra 2010-yilda jasadi Sivas Niksarga ko‘chirildi.

Unutilmas asarlar

Külebi, "Inin Wara". (1952), "Yeşeren otlar" (1954), "Yangin" (1980), "Ruzgar" (1949) kabi asarlari bilan adabiy dunyoda doimiy o‘rin egalladi. She’rlari ko‘plab tillarga, jumladan, ingliz va nemis tillariga tarjima qilingan.

Baholash

Cahit Kulebiy xalq she’riyatiga zamonaviy nafas olib kelgan, sodda tili bilan xalqning his-tuyg‘ularini aks ettirgan asarlari bilan turk adabiyotida unutilmas iz qoldirgan. O‘limidan so‘ng yillar o‘tganiga qaramay, u o‘zining asarlari va adabiy merosi bilan esda qoladi. Uning she’rlari kelajakda yosh avlod tomonidan kashf etilishi va o‘qilishi kutilmoqda.