ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrində Böyük Büdcə Böhranı: Müharibə Artan Maaş Fondlarına Xərclər

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri Yaxın Şərqdə intensiv hərbi mobillik və əməliyyat xərcləri səbəbindən tarixinin ən böyük maliyyə böhranlarından biri ilə üzləşir. Britaniyanın “The Guardian” qəzetinin əldə etdiyi Pentaqonun sənədləri, eləcə də hərbi rəsmilər, müdafiə sənayesi podratçıları və analitiklərin qiymətləndirmələri, Amerika donanmasının “müharibə sinəsinin” tamamilə boşalmaq üzrə olduğunu ortaya qoyur. Xüsusilə, ABŞ-İsrail birgə əməliyyatları nəticəsində silah-sursat ehtiyatlarının tükənməsi və İranın strateji bazalara cavab hücumları büdcəyə təzyiqi dözülməz həddə çatdırıb.

Qaynar Münaqişələrdə Qurban Verilən Maaş Büdcələri

Pentaqon mənbələrindən sızan daxili memo göstərir ki, böhranın miqyası hərbçilərin maaşlarına qədər uzanır. Kadrlar hesablarındakı resursların münaqişə əməliyyatlarının təcili maliyyə ehtiyaclarını ödəmək üçün istifadə edildiyi və bu vəziyyətin “əmək haqqı ödənişlərində ciddi kəsirlərə” səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edilib. Keçmiş donanma zabiti və müdafiə analitiki Harlan Ullman hazırkı vəziyyəti “Piggy bank qırıldı” sözləri ilə izah edibvə hərbi resursların tamamilə tükəndiyinə diqqət çəkib.

Nağd pul çatışmazlığı səbəbindən donanma rəsmiləri və hərbi podratçılar sahil obyektlərində bütün təcili olmayan texniki xidmət və təmir işlərini təxirə salmaq məcburiyyətində qaldıqlarını təsdiqləyirlər.

Mövcud büdcə çıxılmazı Tramp administrasiyasının fevralın 28-də başlatdığı hərbi əməliyyatlarla daha da dərinləşdi. İlk hücum dalğasına rəhbərlik edən və daha sonra genişmiqyaslı dəniz blokadasını həyata keçirən ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri bu prosesdə ən ağır maliyyə yükünü daşıyan hərbi birlik oldu. Ağ Ev təcili əməliyyat xərclərini ödəmək üçün Konqresdən əlavə büdcə tələb etsə də, Amerika ictimaiyyətində müharibəyə son dərəcə aşağı dəstək bu tələbin təsdiqlənmə ehtimalını zəiflədir.

Büdcə Yamaq Formulaları və Hüquqi Limitlər

Dəniz Donanmasının maliyyə planlaşdırma prosesləri ilə tanış olan bir məmur təsdiq etdi ki, personalın maaşları üçün ayrılan vəsait xaricdəki qaynar münaqişələri maliyyələşdirmək üçün geri çəkilib. Qurum rəsmisi prosesi bu sözlərlə yekunlaşdırıb: "Maaşlara ayrılan pullar xarici əməliyyatların maliyyələşdirilməsi üçün çıxarılıb; hazırda bu hesabların hələ xərclənməmiş digər vəsaitlərlə bağlanması istiqamətində işlər aparılır. Maaş çeklərimizin vaxtında yatırılması üçün büdcəyə yamaqlar vurulur"

Dəniz Qüvvələrinin 2026-cı maliyyə ili üçün təxminən 300 milyard dollarlıq böyük büdcəsi; Bu, personal xərcləri, yeni gəmi tikintisi, silah təchizatı və gündəlik əməliyyatlar kimi müxtəlif maddələrə bölünür. Bununla belə, federal qanunlar bu büdcə maddələri arasında özbaşına və icazəsiz pul köçürmələrini ciddi şəkildə məhdudlaşdırır. Senator Syuzan Kollinz də Konqresdəki dinləmələrdə bu məsələni qaldıraraq bəzi hərbi hissələrin qısamüddətli ödəniş çətinlikləri ilə üzləşdiyini açıq şəkildə ifadə etdi.

Milyard Dollar Müharibə Qanunu və Konqresdə çıxılmaz vəziyyət

Hərbi Dəniz Qüvvələrinin sözçüsü tərəfindən edilən rəsmi açıqlamada, əməliyyat və texniki xidmət vəsaitlərinin tam tükənmədiyi və şəxsi heyətin maaş öhdəliklərinin vaxtında yerinə yetirilməsi üçün resursların aktiv və dinamik şəkildə idarə edildiyi iddia edildi. Digər tərəfdən, American Enterprise Institute müdafiə analitiki Todd Harrison büdcə böhranının orduda hər kəsə məlum olan "açıq sirr" olduğunu, lakin Pentaqonun mülki menecerlərinin siyasi narahatlıqlar səbəbindən bu vəziyyəti açıq müzakirə etməkdən yayındığını bildirdi.

Müdafiə katibi Pete Hegseth Konqresi təcili maliyyələşdirməyə çağırdı və əks halda müdafiə xəttində kritik boşluqların yaranacağı barədə xəbərdarlıq etdi. Heqseth İrana qarşı mübarizənin indiyədək 35,7 milyard dollara başa gəldiyini açıqlayıb. Tramp administrasiyasının Müdafiə Nazirliyi üçün tələb etdiyi 67 milyard dollarlıq təcili yardım büdcə paketindən donanmanın nə qədər pay alacağı hələ də bəlli deyil. İyul ayında Nümayəndələr Palatası müharibə büdcəsi üçün 73 milyard dollarlıq qanun layihəsini təsdiqləsə də, bu qanun layihəsinin Senatdan keçməsi və qanuna çevrilməsi şansı çox aşağı hesab olunur.