Ali Məhkəmədən presedent qərarı: “Çaqqal” sözü təhqir cinayəti çərçivəsində nəzərə alınmayıb

Apellyasiya Məhkəməsinin 4-cü Cəza Dairəsi İzmirdə polis məmuru tərəfindən şəxsiyyəti dindirilən şəxsin növbətçi məmura qarşı "çaqqal" ifadəsi işlətməsi ilə bağlı açılan işdə mühüm qərar qəbul edib. Yerli məhkəmənin “təhqir”ə görə verdiyi 6 aylıq həbs cəzası Ali Məhkəmə tərəfindən səs çoxluğu ilə ləğv edilib.

Ali Apellyasiya Məhkəməsinin 4-cü Cinayət Kollegiyası nə üçün ləğvetmə qərarı verdi?

Ali Apellyasiya Məhkəməsinin 4-cü Cinayət Kollegiyası vurğulamışdır ki, təhqir cinayətinin baş verməsi üçün şəxsin şərəf, ləyaqət və nüfuzu hədəfə alınmalı, davranış alçaltmağa yönəldilməlidir. Qərarda “çaqqal” sözünün kobud və qeyri-mədəni xitab olduğu qəbul edilsə də, konkret ittiham və söyüş olmadığı üçün onun təhqir cinayətinin hüquqi elementlərinə cavab vermədiyi bildirilib.

Təhqir cinayəti hansı meyarlara əsasən müəyyən edilir?

Bildirildi ki, bir hərəkətin təhqir olub-olmaması zaman, məkan və vəziyyətdən asılı olaraq dəyişə bilər. Ali Məhkəmə hər hansı sərt tənqidin və ya narahatedici sözlərin təhqir cinayəti çərçivəsində sayıla bilməyəcəyini vurğulayaraq, bu cinayətin baş verməsi üçün şərəf və ləyaqəti alçaldan konkret faktın olmasının lazım olduğunu qeyd edib.

İzmirdə baş verən hadisədə polis məmuruna qarşı işlədilən "çaqqal" ifadəsinə görə yerli məhkəmənin çıxardığı 6 aylıq həbs cəzasına müttəhimin şikayəti əsasında Ali Apellyasiya Məhkəməsinin 4-cü Cəza Kollegiyasında baxılıb. Palata sözügedən ifadənin kobud nitq olduğunu bildirib və təhqir cinayətinin elementlərinin təmin olunmadığına qərar verib və yerli məhkəmənin hökmünü ləğv edib.

Türkiyə Cəza Məcəlləsinin 125-ci maddəsində tənzimlənən təhqir cinayəti, şəxslərin şərəf, ləyaqət və hörmətini qorumaq məqsədi daşıyır. Məhkəmə proseslərində iradın təhqir hesab edilib-edilməməsi iradın edildiyi kontekst və onun ünvana təsiri nəzərə alınmaqla məhkəmələr tərəfindən qiymətləndirilir. Müvafiq qərarlar oxşar işlərdə aşağı instansiya məhkəmələri üçün təlimat verir.

Nəticə

Ali Məhkəmənin bu qərarı göstərir ki, hüquq sistemində hər kobud söz və ya qeyri-ciddi ifadə "təhqir" kimi cəzalandırılmayacaq. Məhkəmə xatırladır ki, ifadə azadlığı ilə şəxsi hüquqlar arasındakı incə tarazlıqda “narahatedici” nitqlə “cinayətkar” nitq arasında aydın fərq qoyulmalıdır.

Bu qərar onu göstərir ki, ədliyyə orqanları təhqir cinayətini qiymətləndirərkən sözün məzmunundan çox, konkret hücum və ya alçaldıcı niyyətin mövcudluğuna diqqət yetirirlər. Hüquqi proseslərdə istifadə edilən ifadələrin xarakteri və konteksti cinayət məsuliyyətinin müəyyən edilməsində həlledici rol oynamağa davam edəcək.

Mümkün təsirlər

Bu qərar oxşar diffamasiya işlərində presedent yarada bilər və kobud danışıq tərzi ilə bağlı işlərdə bəraət qərarlarının artmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə dövlət məmurlarına qarşı qeyri-ciddi ifadələrin təqibi zamanı məhkəmələrin daha dar şərhlə hərəkət etməsi gözlənilə bilər.

Bundan əlavə, bu inkişaf vətəndaşları gündəlik həyatda istifadə etdikləri ifadələrin hüquqi nəticələri ilə bağlı daha diqqətli olmağa sövq edə bilər. Lakin unutmaq olmaz ki, hər bir hadisə özünəməxsus şərtlər daxilində qiymətləndiriləcək.

Fikirləriniz

Sizcə, dövlət məmurlarına qarşı istifadə edilən qeyri-sivil ifadələr ifadə azadlığı çərçivəsində nəzərdən keçirilməlidir, yoxsa cinayət sanksiyaları ilə məhdudlaşmalıdır? Bu cür qərarlar sosial etiketə necə təsir edəcək? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.