Almaniya İqtisadiyyatında Zəlzələ: İflaslar Son 20 ilin zirvəsindədir, Nəhənglər On minlərlə insanı işdən çıxarır

Avropanın lokomotiv iqtisadiyyatı Almaniya, nəhəng sənaye müəssisələrinin ardıcıl müflisləşməsi və ixtisar qərarları ilə bağlı son xəbərlərdən sarsıldı. Ölkədə sürətlə artan iflas nisbətləri iqtisadi gələcəklə bağlı ciddi narahatlıqlar yaratsa da, ekspertlər mövcud vəziyyətin müvəqqəti dalğalanma, yoxsa daimi struktur çöküşü olduğunu müzakirə edirlər. İqtisadi gedişatı ölçmək üçün istifadə edilən ən konkret göstəricilərdən biri olan iflas statistikası vəziyyətin ciddiliyini ortaya qoyur.

İflas dərəcələrində həyəcanverici artım: Son 20 ilin zirvəsi

Halle Leibniz İqtisadi Tədqiqatlar İnstitutu (IWH) tərəfindən aparılan son araşdırma, Almaniyada fiziki şəxslərin və kapital şirkətlərinin iflas nisbətlərinin iyun ayında koronavirus pandemiyasından əvvəlki 2016-2019-cu illərin orta göstəricisi ilə müqayisədə 80 faiz yüksək olduğunu ortaya qoydu. Tədqiqat çərçivəsində əmək bazarında həlledici rol oynamayan kiçik müəssisələr, özünüməşğulluq subyektləri və fərdi sahibkarlar qiymətləndirmədən kənarlaşdırılıb. Digər tərəfdən, diqqət mərkəzində olan fiziki şəxslər və kapital şirkətləri məşğulluğun 90 faizini, müflisləşmədən təsirlənən debitor borclarının isə 95 faizini təşkil edir.

IWH İflas Araşdırma Departamentinin rəhbəri Steffen Müller 2026-cı ilin ikinci rübündə bu sahədə korporativ iflasların sayının son 20 ildə ən yüksək səviyyəyə çatdığını vurğuladı.

Sənaye nəhəngləri sarsılır: Volkswagen, Bosch və ZF-dən kütləvi ixtisarlar

Almaniya iqtisadiyyatında uzun müddət davam edən durğunluq məşğulluq bazarında da dərin yaralar yaradır. İlin əvvəlində proqnozlaşdırılan son dərəcə zəif iqtisadi canlanma ölkənin qlobal brendlərini radikal tədbirlər görməyə vadar edir. Alman avtomobil nəhəngi Volkswagen (VW) qarşıdakı illərdə 100 min işçisini ixtisar etməyi planlaşdırır. Fabrikin bağlanması ssenarilərinin də gündəmdə olduğu bu proses iqtisadiyyatdakı təzyiqin ən konkret sübutu kimi qəbul edilir.

Böhran təkcə Volkswagenlə məhdudlaşmır. Avtomobil təchizatçısı ZF 2028-ci ilə qədər məşğulluğu 14 min nəfər azaltmağı hədəfləyir, texnologiya və mühəndislik nəhəngi Bosch isə 2030-cu ilə qədər təkcə Almaniya sərhədləri daxilində 20 mindən çox vəzifəni ləğv etməyi planlaşdırır.

Sektoral daralma avtomobil dünyasından kənara çıxır. Ötən il sənaye sektorunda 100 mindən çox iş yerinin itirilməsindən sonra Horváth məsləhət şirkəti tərəfindən aparılan araşdırma 2026-cı ildə sənayedə 100 minə qədər əlavə iş yerinin yox olacağını proqnozlaşdırır. Bu vəziyyət maşınqayırma, tikinti və yan sənaye sahələrinə birbaşa təsir göstərir.

Bazarın təmizlənməsi və ya struktur çöküşü?

Almaniya ictimai və iqtisadi dairələrində ən çox müzakirə olunan sual bu prosesin səmərəsiz şirkətlərin aradan qaldırıldığı təbii bir "bazar təmizləməsi" və ya dərin struktur zəifliyi olmasıdır. Cozef Şumpeterin “konstruktiv məhvetmə” nəzəriyyəsinə görə, səmərəsiz şirkətlərin aradan qaldırılması ilə sərbəst buraxılan əmək və kapitalın daha məhsuldar sahələrə sürüşməsi iqtisadi artıma təkan verə bilər. Əslində, işini itirənlərin tez bir zamanda yeni iş tapa bilməsi və işsizlik nisbətinin nisbətən ləng artması bu tezisi dəstəkləyən amillərdəndir.

Bundan başqa, pandemiya dövründə dövlət dəstəyi ilə sağ çıxan, lakin normal şəraitdə yaşamaq şansı olmayan şirkətlərin dəstəklərin ödənilməsi prosesində müflisləşməsi də bu təmizlənmənin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir. Bununla belə, IWH eksperti Steffen Müller vəziyyətə daha pessimist yanaşır. Müller, "Düşünürəm ki, bu, bazar təmizliyindən daha çox şeydir. Bu, həqiqətən də Almaniya iqtisadiyyatının gələcəkdə hansı istiqamətə hərəkət edəcəyini müəyyən edəcək bir məsələdir."deyərək, Almaniyanın iflaslar məsələsində qırmızı zonada olduğunu bildirir. Müller bildirir ki, biz hələ bank sistemini sarsıdacaq kütləvi infeksiya mərhələsində deyilik, lakin ölkə çox kəskin struktur transformasiyası astanasındadır.