Tehrandan Vaşinqtona aydın cavab: İran ABŞ-ın Hörmüz boğazını əhatə etməyən atəşkəs təklifini rədd etdi

Yaxın Şərqdə sular sakitləşməkdə davam edərkən, Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran İslam Respublikası arasında hərbi və diplomatik gərginlikdə yeni pərdə açılıb. ABŞ-ın nüfuzlu media qurumlarından olan New York Times (NYT) Vaşinqton administrasiyasının Tehrana etdiyi gizli atəşkəs təklifinin rədd edildiyini yazıb. Qəzetin yüksək vəzifəli İran və İraq rəsmilərinə əsaslanan xəbərinə görə, bu təklif İraqın baş naziri Əli Zeydi vasitəsilə şəxsən Tehran administrasiyasına çatdırılsa da, müsbət cavab almayıb.

İraqın Baş naziri Əli Zeydinin Tehrana kritik missiyası

Dünən diplomatik təmaslar aparmaq üçün İranın paytaxtı Tehrana gedən İraqın baş naziri Əli Zeydini Sadabad sarayında İran prezidenti Məsud Pezeşkian rəsmi mərasimlə qarşılayıb. İki ölkə rəhbərinin sədrliyi ilə nümayəndə heyətləri arasında keçirilən görüşlərdə iki qonşu ölkə arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığı nəzərdə tutan saziş və anlaşma memorandumları imzalanıb. Lakin bu rəsmi səfərin pərdə arxasında ABŞ-ın regional gərginliyi azaltmağa yönəlmiş gizli diplomatik addımı dayanır. Baş nazir Zeydi ABŞ-ın diqqətlə hazırladığı atəşkəs təklifini birbaşa İran rəsmilərinə təqdim edib.

Hörmüz Boğazı Xartiyası: Müvəqqəti Müqavilələrə Qapı Bağlıdır

NYT-nin əldə etdiyi məlumata görə, İran tərəfi bu təklifi müzakirə etdikdən sonra qəti şəkildə rədd edib. İran rəsmiləri qlobal enerji daşınmasının ən kritik nöqtələrindən biri olan Hörmüz boğazının yekun statusuna aydın və daimi həll gətirməyən heç bir “müvəqqəti razılaşma”da maraqlı olmadıqlarını vurğulayıblar. ABŞ-ın hazırladığı təklifin məzmununun bütün təfərrüatları hələlik ictimaiyyətə açıqlanmasa da, Tehranın strateji əhəmiyyətli Hörmüz boğazı ilə bağlı barışmaz mövqe sərgilədiyi açıq-aydın görünür.

Regional Balanslar və Qarşılıqlı Etibar Böhranı

ABŞ və İran arasında bu son diplomatik təmas regionda hərbi fəaliyyət və qarşılıqlı təhdidlər kölgəsində baş tutub. Ekspertlər bildirirlər ki, Tehran müvəqqəti həll yollarından daha çox, sanksiyaların ləğvi və Hörmüz boğazı üzərində suveren hüquqlarının tanınması kimi daimi və hərtərəfli kompromis axtarır. İraqın vasitəçilik rolunu oynadığı bu prosesdə Vaşinqtonun növbəti addımının nə olacağı və bölgədəki hərbi mövcudluğunu necə formalaşdıracağı maraq mövzusu olaraq qalır.