Yaxın Şərqdə balanslar dəyişir: ABŞ-ın Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyədəki addımları İsraili həyəcanlandırdı

ABŞ administrasiyasının atdığı strateji addımlar Yaxın Şərqdə hərbi və diplomatik tarazlığı sarsıtmağa davam edir. ABŞ prezidenti Donald Trampın Səudiyyə Ərəbistanı ilə mülki nüvə əməkdaşlığına yaşıl işıq yandırması və Türkiyəyə F-35 qırıcılarının mümkün satışı İsrail təhlükəsizlik bürokratiyasına zəlzələ təsirini göstərib. Təl-Əviv administrasiyasının yüksək vəzifəli şəxsləri bu hadisələri “son dərəcə təhlükəli” və “narahatedici” kimi xarakterizə edir və Vaşinqtonun regional siyasətindəki dəyişikliyə diqqət çəkirlər.

İsrail Lobbisinin Vaşinqtonda Gücü zəifləyir?

İsrailin aparıcı media orqanlarından biri olan Yedioth Ahronot qəzetinə danışan və adlarının açıqlanmasını istəməyən yüksək rütbəli İsrail rəsmiləri Vaşinqtonun yeni strategiyasından dərin narahat olduqlarını bildiriblər. Rəsmilər ABŞ-ın Ər-Riyad administrasiyası ilə imzalayacağı mülki nüvə əməkdaşlıq müqaviləsi üçün Təl-Əvivlə normallaşmanı şərt qoymamasını böyük strateji itki kimi qiymətləndirir. Bu vəziyyətin İsrailin Vaşinqton üzərində ənənəvi təsirinin zəiflədiyinin ən konkret göstəricisi olduğu bildirilsə də, Təl-Əvivin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı ən mühüm diplomatik kozırını itirdiyi vurğulanır.

Uran Zənginləşdirilməsinə İcazə və Təhlükəsizlik Narahatlığı

Sazişin texniki detalları da İsrail tərəfində ciddi təhlükəsizlik narahatlığına səbəb olur. İsrail Milli Təhlükəsizlik Şurasının keçmiş sədr müavini Yaakov Nagel Səudiyyə Ərəbistanının öz ərazisində uranın zənginləşdirilməsi fəaliyyətləri həyata keçirə bilməsinin tarixi səhv olduğunu müdafiə edib. ABŞ mətbuatında çıxan xəbərlərə görə, Trampın təsdiqlədiyi razılaşma Ər-Riyada mülki nüvə proqramı dəstəyi verməklə yanaşı, gələcəkdə uranı zənginləşdirmə potensialına malik fəaliyyətlərə də yol açır. Bu vəziyyət regionda yeni nüvə rəqabətini alovlandırmaq potensialına malikdir.

"Çox təhlükəli" dönüş nöqtəsi

İnkişafları qiymətləndirən İsrailli təqaüdçü diplomatJeremy İssacharoff sözügedən nüvə razılaşmasını birbaşa olaraq "son dərəcə təhlükəli" adlandırıb. İssacharoff bildirib ki, bu proses İsrailin milli təhlükəsizliyinə birbaşa aidiyyəti olan kritik hərbi və diplomatik məsələlərdə Vaşinqtonda qərarvermə mexanizmlərinə təsir etmək gücünün kəskin şəkildə azaldığını göstərir. Eynilə, F-35 qırıcılarının Türkiyəyə mümkün satışının da İsrailin bölgədəki keyfiyyətcə hərbi üstünlüyünü təhdid edə biləcək digər həssas mövzu olduğu bildirilir.