Eastakyn Gündogarda deňagramlylyk üýtgeýär: ABŞ-nyň Saud Arabystanyndaky ädimleri we Türkiye Ysraýyla duýduryş berdi

ABŞ administrasiýasy tarapyndan görlen strategiki ädimler Eastakyn Gündogardaky harby we diplomatik deňagramlylygy sarsdyrmagy dowam etdirýär. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Saud Arabystany bilen raýat ýadro hyzmatdaşlygy we F-35 söweş uçarlarynyň Türkiýe satylmagy Ysraýylyň howpsuzlyk býurokratiýasyna ýer titremesi boldy. Tel Awiw administrasiýasynyň ýokary derejeli işgärleri bu wakalary "aşa howply" we "biynjalyk ediji" diýip häsiýetlendirýärler we Waşingtonyň sebit syýasatynyň üýtgemegine ünsi çekýärler.

Waşingtonda Ysraýyl lobbisiniň güýji gowumy?

Ysraýylyň öňdebaryjy metbugat guramalarynyň biri bolan Yedioth Ahronot gazetine ýüz tutan we atlarynyň aýan edilmegini islemeýän ýokary derejeli Ysraýyl işgärleri Waşingtonyň täze strategiýasy barada çuňňur alada bildirdiler. Resmiler, ABŞ-nyň Riýad administrasiýasy bilen gol çekjek raýat ýadro hyzmatdaşlygy şertnamasy üçin Tel Awiw bilen kadalaşmagy göz öňünde tutmaýandygyny uly strategiki ýitgi hasaplaýarlar. Bu ýagdaý Ysraýylyň Waşingtona bolan adaty täsiriniň gowşamagynyň iň anyk görkezijisi diýlip yglan edilse-de, Tel Awiwiň Saud Arabystanyna garşy iň möhüm diplomatik surnaý kartasyny ýitirendigi nygtalýar.

Urany baýlaşdyrmaga ygtyýar bermek we howpsuzlyk aladalary

Ylalaşygyň tehniki jikme-jiklikleri Ysraýyl tarapynda çynlakaý howpsuzlyk aladalaryna sebäp bolýar. Ysraýylyň Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň başlygynyň öňki orunbasary akovakow Nagel, Saud Arabystanynyň öz çäginde urany baýlaşdyrmak boýunça iş alyp barmagynyň taryhy ýalňyşlykdygyny öňe sürdi. ABŞ-nyň metbugatynda berlen habarlara görä, Trump tarapyndan tassyklanan şertnama Riýadda raýat ýadro maksatnamasyna goldaw bermekden başga-da, geljekde urany baýlaşdyrmak mümkinçiligine ýol açýar. Bu ýagdaý sebitde täze ýadro bäsleşigini tutaşdyrmak mümkinçiligine eýe.

"Örän howply" öwrüm nokady

Ösüşe baha bermek bilen Ysraýylyň pensiýa çykan diplomaty Jeremi Issakaroff degişli ýadro şertnamasyny "örän howply" diýip kesgitledi. Isakaroff, bu prosesiň Ysraýylyň Waşingtonda milli howpsuzlyk bilen gönüden-göni baglanyşykly möhüm harby we diplomatik meselelerde karar kabul ediş mehanizmlerine täsir etmek güýjüniň ep-esli azalandygyny görkezýändigini aýtdy. Edil şonuň ýaly-da, F-35 kysymly uçarlaryň Türkiýe satylmagy Ysraýylyň sebitdäki harby taýdan ýokary derejesine howp salýan başga bir duýgur tema.