Жакынкы Чыгышта тең салмактуулуктар өзгөрүүдө: АКШнын Сауд Аравиядагы кадамдары жана Түркия Израилди тынчсыздандырды

АКШнын администрациясы тарабынан жасалган стратегиялык кадамдар Жакынкы Чыгыштагы аскердик жана дипломатиялык тең салмактуулуктарды солкулдатууну улантууда. АКШнын президенти Дональд Трамптын Сауд Арабия менен жарандык өзөктүк кызматташтык үчүн жашыл жарык жарыгы жана Түркияга ыктымалдуу F-35 согуштук учактарын сатуу Израилдин коопсуздук бюрократиясына жер титирөө таасирин тийгизди. Тель-Авив администрациясынын жогорку даражалуу ишмерлери бул окуяларды “өтө кооптуу” жана “тынчсыздандыруучу” деп мүнөздөп, Вашингтондун аймактык саясатынын өзгөрүшүнө көңүл бурушат.

Израиль лоббисинин Вашингтондогу күчү алсырап жатабы?

Израилдин алдыңкы маалымат каражаттарынын бири болгон Yedioth Ahronot гезитине маек куруп, аты-жөнүн жарыялоону каалабаган жогорку даражалуу Израилдин расмий өкүлдөрү Вашингтондун жаңы стратегиясына терең тынчсыздануусун билдиришти. Расмийлер АКШнын Эр-Рияд администрациясы менен кол кое турган жарандык өзөктүк кызматташтык келишими үчүн Тель-Авив менен нормалдашууну талап кылбаганын чоң стратегиялык жоготуу катары көрүшөт. Бул абалдын Израилдин Вашингтонго болгон салттуу таасиринин алсыраганынын эң конкреттүү көрсөткүчү болгону белгиленип, Тель-Авивдин Сауд Аравияга каршы эң маанилүү дипломатиялык козеринен ажыраганы баса белгиленди.

Уранды байытууга уруксат берүү жана коопсуздук маселелери

Келишимдин техникалык деталдары да Израил тараптын олуттуу коопсуздук кооптонуусун жаратат. Израилдин Улуттук коопсуздук кеңешинин төрагасынын мурдагы орун басары Яаков Нагел Сауд Арабиянын өз аймагында уран байытуу иштерин жүргүзүү мүмкүнчүлүгүн тарыхый жаңылыштык деп ырастады. АКШ басма сөзүндө орун алган кабарларга караганда, Трамп тарабынан жактырылган келишим Эр-Риядга жарандык атомдук программага колдоо көрсөтүү менен бирге, келечекте уранды байытуу потенциалы бар иш-аракеттерге жол ачат. Бул жагдай аймакта жаңы өзөктүк атаандаштыкты тутантуу мүмкүнчүлүгүнө ээ.

"Өтө коркунучтуу" бурулуш чекити

Өнүгүүлөргө баа берген израилдик отставкадагы дипломатЖереми Исачарофф сөз болуп жаткан өзөктүк келишимди "өтө коркунучтуу" деп түз аныктады. Исачарофф бул процесстин Израилдин улуттук коопсуздугуна түздөн-түз тиешеси бар маанилүү аскердик жана дипломатиялык маселелерде Вашингтондогу чечим кабыл алуу механизмдерине таасир этүү күчү кескин азайганын көрсөткөнүн белгиледи. Ошо сыяктуу эле Түркияга ыктымалдуу F-35 согуштук учактарынын Израилдин аймактагы сапаттык аскерий артыкчылыгын коркунучка салган дагы бир сезимтал тема экени белгиленди.