2500 жылдык Ямато династиясындагы мураскорлук кризиси: Япония монархияны сактап калуу үчүн тарыхый кадамдарды жасады

Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин саясий бийлигин жоготуп, символикалык позицияга чегинген Япониянын императордук үй-бүлөсү бүгүн экзистенциалдык кризиске туш болууда. Болжол менен 2500 жылдык тарыхы бар Ямато династиясы эркек мураскорлордун жоктугунан улам монархиянын үзгүлтүксүздүгүнө коркунуч туудурган олуттуу мураскордук кризисин баштан кечирүүдө. Азыркы конституциялык түзүлүштө өкмөт менен парламенттин жактыруусунан көз карандысыз кадамдарды жасай албаган империя бул символикалык ролду да жоготуп алуу коркунучунда турат.

Мурас ханзаада кризиси жана салттын көлөкөсүндөгү байыркы тыюулар

Дүйнөдөгү эң байыркы үзгүлтүксүз монархия деп эсептелген Ямато династиясы өзүнүн катуу каада-салттарынан улам аялдардын тактыга отурушуна катуу каршы. Ишеним боюнча, өлкөнүн биринчи императору Джимму күн кудайы Аматерасудан тараган деп эсептелет жана бул ыйык кан байланышын коргоо үчүн тактыдагы аял мүчөлөрдүн укуктары чектелет. Бирок, азыркы дүйнөдө бул эрежелер династиянын акырына алып келиши мүмкүн болгон туңгуюкка алып келди. Жапон өкмөтү бул кризистен чыгуу үчүн тарыхый мыйзамды өзгөртүүнүн үстүндө иштеп жатат.

Жаңы жобого ылайык, Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин падышалык статусун жоготкон эркек династия мүчөлөрүнүн наамдарын кайтарып берүү пландалууда. Келечекте тактыга чыга ала турган эркек мураскорлордун санын көбөйтүүнү максат кылган бул формула аялдардын тактыга отуруусуна тоскоол болгон салттуу тыюуну сактоону улантууда.

Жакында кабыл алынган мыйзамдын өзгөрүшү менен падышалык үй-бүлөнүн аял мүчөлөрү жөнөкөй жарандарга үйлөнгөндөн кийин императордук статусун сактап калууга уруксат берилди. Бул келишимге чейин император Нарухитонун жалгыз баласы 24 жаштагы Принцесса Айкону кыйын жол күтүп турган. Эгерде өзүнө асыл жар таба албаса, анда жаш ханбийке өмүр бою бойдок жүрүүгө аргасыз болмок же жөнөкөй жаранга турмушка чыгып, бардык наамдарынан ажырап калмак. Чынында эле, императордун жээниМако Комуро2021-жылы университеттеги сүйүктүүсүКей Комурока үйлөнгөндө, ал бардык падышалык укуктарынан баш тартууга аргасыз болгон жана бул өлкөдө чоң талкуу жараткан. Жапон басылмалары күйөө бала Кей Комурону чач жасалгасынан тартып үй-бүлөсүнүн каржылык абалына чейин катуу сынга алып, династиядан пайда көрүүгө аракет кылып жатат деп айыптаган.

Азаланып бараткан династия жана альтернативалуу чечимдерди издөө

Учурдагы император Нарухитонун Принцесса Айко аттуу кызы гана бар экендиги тактыга түз императордун 60 жаштагы агасыМураскор Принц Акишинога багыт берет. Акишинодон кийинки жалгыз кичүү эркек мураскор анын 19 жаштагы уулу Принс Хисахито. Жалпысынан 16 гана мүчөсү бар императордук үй-бүлөдө ханзаада Хисахитодон башка 60 жашка чыга элек эркек мураскордун жоктугу династиянын келечегине тынчсызданууну туудурат.

Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин АКШнын оккупациясынын астында жазылган жаңы конституция императордун ыйгарым укуктарын символикалык деңгээлге түшүрүп, падышанын үй-бүлөсү менен байланышы бар 11 чоң үй-бүлөнүн титулдарын кайтарып алды. Бул үй-бүлөлөр династия эркек мураскорлорду чыгара албаса, резервдик күч катары жайгаштырылган. Жаңы жобо бул үй-бүлөлөрдүн эркек мүчөлөрүн кайра династияга кошууну максат кылганы менен, көп жылдар бою катардагы жашоодо жашаган бул адамдар кайрадан хан сарай жашоосуна макул болобу деген чоң суроо жаратат.

Негизи согуштан кийин наамынан ажыраган үй-бүлөлөрдүн бирине таандык 81 жаштагы Асахиро Куни неберелери мындай сунушка макул болбошу керек деп эсептейт. Куни эркиндиктин даамын таткан жаштар үчүн императордук үй-бүлөнүн катаал эрежелерине жана оор жоопкерчиликтерине көнүү өтө кыйын болорун айтат.

Эл тактыда аялды көргүсү келет

Сарайдын салттуу түзүлүшүнө карабастан, жапон элинин монархиянын келечегине көз карашы такыр башкача. Соңку сурамжылоолор көрсөткөндөй, япониялыктардын 72 пайызы аялдардын император болушу үчүн мыйзамды өзгөртүүнү колдойт. Бийликтеги Либералдык-Демократиялык партиянын маанилүү фигураларынын бири Сейичиро Мураками да бул маселе боюнча өзүнүн ыңгайсыздыгын билдирип, Принцесса Айконун тактыдан четтетилүүсүн «толук уят» деп мүнөздөдү.

Тарыхка карасак, Ямато династиясында сегиз императрица башкарган, алардын экөө акыркы миң жыл ичинде тактыга отурган. Кылымдар бою Теңирчилик деп эсептелген императорлор Экинчи Дүйнөлүк Согуштан кийин бул дооматтарынан баш тартууга аргасыз болгон. Мезгилдин императору Хирохито АКШ басып алгандан кийин биринчи жолу коомчулукка кайрылуу менен демократиялаштыруу процессинин демилгечиси болуп, алтургай АКШга жасаган иш сапары учурунда Диснейлендге барып, Японияны модернизациялоонун символуна айланган.

Бүгүнкү император Нарухито да заманбап дүйнөнүн бир бөлүгү катары өскөн. 1980-жылдары Оксфорд университетинде окуган Нарухито Англияда студент кезинде биринчи жолу кредит картасын колдонгонун жана кир жууганын ачык айтып берди. Салт менен заманбап дүйнөнүн ортосунда калган жапон падышасынын үй-бүлөсү бул экзистенциалдык кризистен кантип чыгаары жакынкы келечекте айкын болот.