Дүйнөлүк экономикалык форум жарыяланды: Гендердик теңчилик үчүн дагы 120 жыл керек

Дүйнөлүк Экономикалык Форум (WEF) дүйнөлүк масштабда гендердик теңчиликтин учурдагы абалын жана прогрессинин темпин ачып көрсөткөн укмуштуудай изилдөө жүргүздү. Быйыл 20-жолу жарык көргөн жана бүткүл дүйнөдө чоң таасирге ээ болгон «Глобалдык гендердик ажырым 2026» отчету теңдикке карай жолдун күтүлгөндөн алда канча узак экенин көрсөтүүдө. Жалпысынан 145 өлкө изилденген отчетто; Гендердик теңсиздиктин өзгөрүүсү 4 негизги багыт боюнча өлчөнгөн: “экономикалык катышуу жана мүмкүнчүлүк”, “билим алуудагы жетишкендиктер”, “ден соолук жана жашоо” жана “саясий мүмкүнчүлүктөр”. Алынган маалыматтарга караганда, глобалдык гендердик ажырым 69,2 пайызга жабылды. Бул көрсөткүч өткөн жылга салыштырмалуу 0,4 пайызга гана чектелген өсүштү көрсөтөт. Отчетто 100 пайызга жетишүү толук теңчиликти билдирээри баса белгиленгени менен, азыркы темп менен дүйнөдө толук гендердик теңчиликке 120 жылдан кийин гана жетишүү мүмкүн болору болжолдонууда.

Айнек шыпты саясатта жана бизнесте басып өтүүгө болбойт

Отчеттун эң көрүнүктүү бөлүмдөрүнүн бири - чечимдерди кабыл алууда жана башкаруу механизмдеринде аялдардын жетишсиз өкүлчүлүгү. 2006-жылдан бери саясий чөйрөдө аялдардын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү багытында байкалган оң импульс, тилекке каршы, 2016-жылдан бери артка кайтарылды. Бүгүнкү күндө бизнес дүйнөсүндө аялдар жогорку башкаруу деңгээлине жетүүгө жетишкени менен, эң чоң экономикалык жана саясий таасирге ээ болгон стратегиялык кызматтарда жетиштүү орун таба алышпайт. Маалыматтар көрсөткөндөй, аялдар дүйнөлүк башкы директор (CEO) кызматтарынын 19,1 пайызын гана ээлейт. Анын сыңарындай, аялдардын 10 министрлик кызмат орундарынын 1 гана таасири жогору болгон орчундуу аймактарда иштейт.

Жасалма интеллект жана келечектеги технологияларда аялдардын жетишсиз өкүлчүлүгү

Гендердик дисбаланс келечектеги дүйнөнү калыптандыруучу технология жана жасалма интеллект секторлорунда да кооптуу. Global Gender Gap 2026 отчетуна ылайык, аялдар AI инженерлеринин бештен биринен азын түзөт. Жасалма интеллектке багытталган компаниялардын дээрлик бардык деңгээлинде аял кызматкерлердин аз көрсөтүлүшү байкалганы менен, бул келечекте санариптик экономикада теңсиздик тереңдеп кетиши мүмкүн деген кооптонууну жаратат. Төрт негизги багытта жүргүзүлгөн экспертизалар технологиялык трансформация али бул чөйрөлөрдөгү боштукту жоюу үчүн жетиштүү рычаг эмес экенин далилдейт.

Жогорудагы өлкөлөр: Исландия 17-жолу катары менен алдыда келе жатат

Өлкөлөрдүн көрсөткүчтөрү отчетто каралып жатканда, түндүк өлкөлөрүнүн жетекчилиги быйыл да өзгөргөн жок. Исландия 93 пайыздык теңдик менен 17-жыл катары менен эң жогорку глобалдык гендердик теңчиликке ээ өлкө титулун сактап калды. Исландиядан кийин 87,2 пайыз мененФинляндия жана 85,7 пайыз мененНорвегияболду. Теңдик үчүн жарыштын башында турган башка өлкөлөр: 84,5 пайыз менен Намибия, 84,2 пайыз менен Англия, 82,8 пайыз менен Жаңы Зеландия, 82,3 пайыз менен Швеция, 81,9 пайыз менен Австралия, 81,7 пайыз менен Германия жана 81,4 пайыз мененИрландияболду. Бир тараптан быйылкы көрсөткүчү менен көңүлдөрдү бурганАвстралия, тарыхында биринчи жолу тизменин алдыңкы 10 өлкөсүнө кирүүгө жетишти.