Глобалдык экономикага коркунуч туудурган жер семирткич кризиси келе жатат

Эл аралык энергетика агенттиги (IEA),Эл аралык валюта фонду (IMF),Дүйнөлүк банк жанаДүйнөлүк соода уюму (ДСУ)Жакынкы Чыгыштагы согуштун глобалдык экономикага тийгизген таасирине байланыштуу тынчсызданууларын билдиришти. Бул төрт маанилүү уюм, согуштун энергия менен камсыз кылуудагы терс таасиринен тышкары, өзгөчө жер семирткичтерге болгон баанын жогорулашынын дүйнө жүзү боюнча азык-түлүк өндүрүшүнө коркунуч туудурарын билдиришти. Мекемелер 28-майда өткөн айларда түзүлгөн жогорку деңгээлдеги координациялык топтун жыйынында согуштун энергетика, соода жана азык-түлүк коопсуздугуна тийгизген кесепеттерин талкуулашты.

Нарткы экономикалар коркунучта

Биргелешкен билдирүүдө, уланып жаткан кагылышуулардын "олуттуу жана өтө ассиметриялуу" экономикалык иш-аракеттердин азык-түлүк коопсуздугу жана энергия менен камсыздоо боюнча кесепеттери бар экендиги белгиленди. Бул жерде экономикасы начар өлкөлөр бул абалдан эң көп жабыр тартканы баса белгиленди. Билдирүүдө: «Дүйнөлүк экономика жалпысынан туруктуулугун сактай алса да, күйүүчү май менен жер семирткичтердин кымбатташы аялуу өлкөлөрдүн жашоо каражаттарын жана экономикалык тең салмактуулугун коркунучка алып келет»,-деп айтылат. Көптөгөн өлкөлөрдө себүү мезгилине даярданып жаткан бул мезгилде жер семирткичтердин кымбатташы айыл чарба өндүрүшү жана азык-түлүк менен камсыз кылуу үчүн чоң коркунуч жаратып жатканы айтылды. Мындан тышкары, Ормуз кысыгы аркылуу мунай жеткирүүдөгү жоготуулардан улам дүйнөлүк мунай запастары тездик менен азайып баратканы белгиленди. Айрыкча Түндүк жарым шарда жай айларында энергияга болгон суроо-талап көбөйө электе, кеме кыймылы нормалдашпаса, мунай запастарынын дагы да азая турганы баса белгиленди.

Глобалдык экономикалык ырааттуулук коркунучта

Бул өнүгүүлөрдүн бир гана энергетика базарлары үчүн эмес, глобалдык экономикалык ырааттуулук үчүн дагы жаңы тобокелдиктерди жаратышы мүмкүн экендиги эскертилди. IEA, IMF, Дүйнөлүк банк жана ДСУ энергетика, жер семирткичтер жана соода чынжырларындагы өнүгүүлөрдү кылдаттык менен көзөмөлдөөнү уланта турганын жарыялашты. Алар ошондой эле өкмөттөрдүн экономикалык чараларына көз салуу менен эң көп жабыр тарткан өлкөлөргө колдоо көрсөтүү механизмдерин координациялоону күчөтө тургандыктарын жарыялашты.

Бул эскертүүлөр дүйнөлүк экономиканын алсыз жерлерин ачып, келечекте көрүлө турган чаралардын маанилүүлүгүн дагы бир жолу эскертти.