Global ykdysadyýete howp salýan dökün krizisi gelýär

Halkara Energetika Guramasy (IEA) , Halkara Walýuta Gaznasy (HPG) , Bütindünýä Banky we Bütindünýä Söwda Guramasy (BSG) Eastakyn Gündogardaky söweşiň dünýä ykdysadyýetine edýän täsiri barada alada bildirdiler. Bu dört möhüm gurama, urşuň energiýa üpjünçiligine ýaramaz täsirlerinden başga-da dökünleriň bahasynyň ýokarlanmagynyň bütin dünýäde azyk önümçiligine howp salýandygyny mälim etdi. Guramalar soňky aýlarda döredilen ýokary derejeli utgaşdyryjy topar tarapyndan 28-nji maýda geçirilen ýygnakda urşuň energiýa, söwda we azyk howpsuzlygyna ýetirýän täsirlerini ara alyp maslahatlaşdylar. Bu ýerde ykdysadyýeti gowşak ýurtlaryň has köp täsir edendigi nygtaldy. Beýanatda "Dünýä ykdysadyýeti umuman durnuklylygyny saklap bilse-de, ýangyç we dökün bahalarynyň ýokarlanmagy ejiz ýurtlarda ýaşaýyş we ykdysady deňagramlylyga howp salýar" diýilýär. Köp ýurtda ekiş möwsümine taýýarlyk görýän bu döwürde dökün çykdajylarynyň ýokarlanmagynyň oba hojalygy önümçiligi we azyk üpjünçiligi üçin uly howp döredýändigi mälim edildi. Mundan başga-da, Hormuz bogazyndan üpjünçilik ýitgileri sebäpli dünýädäki nebit gorlarynyň çalt azalýandygy bellenildi. Gämi gatnawy kadaly ýagdaýa gaýdyp gelmese, esasanam Demirgazyk ýarym şarda tomus aýlarynda energiýa islegi ýokarlanmazdan ozal nebit gorlarynyň azaljakdygy nygtaldy.

Global ykdysady durnuklylyk howp astyndadyr

Bu ösüşleriň diňe bir energiýa bazarlary üçin däl, eýsem global ykdysady durnuklylyk üçinem täze töwekgelçilikler bolup biljekdigi duýduryş berildi. IEA, HPG, Bütindünýä banky we BSG energiýa, dökün we söwda zynjyrlaryndaky ösüşlere ünsli gözegçilik etjekdiklerini habar berdiler. Şeýle hem, hökümetleriň ykdysady çärelerine gözegçilik etmek arkaly iň köp zyýan çeken ýurtlar üçin goldaw mehanizmleriniň utgaşdyrylmagyny artdyrjakdyklaryny habar berdiler.

Bu duýduryşlar dünýä ykdysadyýetiniň gowşak taraplaryny ýüze çykardy we geljekde görülmeli çäreleriň ähmiýetini ýene bir gezek ýatlatdy.