Япониянын жайгашкан жери өзгөрдү: Жердин өзөгү жылды

2011-жылдын 11-мартында болгон жана тарыхтагы эң күчтүү жер титирөөлөрдүн бири болгонТохоку жер титирөө Япониянын түндүгүнө таасир эткен ири тектоникалык окуя болгон. Бул жер титирөөнүн натыйжасында Тынч океан плитасы Япониянын астындагы плитаны чыңдап, чоң жылышты пайда кылган. Жер титирөөнүн кесепеттери эми тереңирээк түшүнүлө баштады.

Негизги чектеги сейсмикалык толкун

Чикаго университетинен сейсмолог Сунёнг Парк жана анын командасы бул чоң жер титирөөдөн чагылган сейсмикалык толкундардын Жердин өзөгү менен мантиянын ортосундагы чекке жеткенин аныктады. Бул толкундар өзгөчө Япониянын жерди байкоонун өнүккөн тармактары тарабынан эң сонун тактык менен жазылган. Сейсмикалык толкундардын чагылуусу Кытайдагы байкоочулар тарабынан да байкалышы мүмкүн.

Плитанын чектериндеги кыймыл

Кадимки шарттарда сейсмикалык толкундар өткөндөн кийин жер мурунку абалына кайтып келиши күтүлүүдө, бирок бул учурда кээ бир GPS станциялары 5-6 миллиметрлик туруктуу чыгышты көздөй жылышты баштан өткөрүштү. Окумуштуулар бул көрүнүштүн себебин түшүнүү үчүн деталдуу симуляцияларды жасашкан. Натыйжалар өзөктөн кайтып келген толкун ансыз да стресске кабылган тектоникалык плиталардын кошулган жерин ишке киргизгенин көрсөттү.

Энергия менен жер титирөөнүн байланышы

Бул ачылыш илим дүйнөсүндө биринчи жолу болуп эсептелет. Жер бетинде түздөн-түз сезилбеген бул толкундар чындыгында 7,5 баллдык жер титирөөгө барабар энергияны чыгарды. Изилдөөнүн жыйынтыгы Journal of Geophysical Research: Solid Earth журналында жарыяланды. Бул механизмди текшерүү үчүн келечектеги жер титирөөлөргө да ушундай жол менен байкоо жүргүзүү керек экени баса белгиленет.

Бул изилдөө тектоникалык плиталарга түз таасирин түшүнүүдө маанилүү кадам болуп эсептелет. Окумуштуулар өзөктөн чагылган толкундардын таасирин жакшыраак түшүнүү үчүн изилдөөлөрүн улантууга чечкиндүү.

Келечекке көз салуу

Япониянын жер которуусу дүйнө жүзү боюнча сейсмология боюнча изилдөөлөрдү жаңы чен-өлчөмгө алып барат. Мындай окуялар Жердин өзөгү менен плиталардын кыймылынын ортосундагы татаал байланыштарды түшүнүүгө чоң мүмкүнчүлүктөрдү берет. Изилдөөчүлөр келечекте мындай окуяларды жакшыраак көзөмөлдөө жана түшүнүү үчүн технологиялык өнүгүүлөрдүн маанилүүлүгүн белгилешет.