Yaponiyanın Yeri Dəyişdi: Yerin nüvəsi köçdü

11 mart 2011-ci ildə baş verən və tarixin ən güclü zəlzələlərindən biri olanTohoku zəlzələsi Yaponiyanın şimalını təsir edən böyük tektonik hadisə idi. Bu zəlzələ nəticəsində Sakit Okean Plitəsi Yaponiyanın altındakı lövhəni gərginləşdirərək, kütləvi yerdəyişməyə səbəb oldu. Zəlzələnin təsirləri indi daha dərindən başa düşülməyə başlayır.

Müqəddəs Sərhəddə Seysmik Dalğa

Çikaqo Universitetinin seysmoloqu Sunyonq Park və onun komandası bu nəhəng zəlzələnin əks etdirdiyi seysmik dalğaların Yerin nüvəsi ilə mantiya arasındakı sərhədə çatdığını ortaya qoydu. Bu dalğalar xüsusilə Yaponiyanın qabaqcıl yer müşahidə şəbəkələri tərəfindən diqqətəlayiq aydınlıqla qeydə alınıb. Seysmik dalğaların əks olunması hətta Çindəki müşahidəçilər tərəfindən də aşkarlana bilərdi.

Plitə sərhədlərində hərəkət

Normal şəraitdə seysmik dalğaların keçdikdən sonra yerin əvvəlki vəziyyətinə qayıtması gözlənilir, lakin bu halda bəzi GPS stansiyalarında 5-6 millimetrlik daimi şərqə sürüşmə müşahidə olunub. Tədqiqatçılar bu fenomenin səbəbini anlamaq üçün ətraflı simulyasiyalar apardılar. Nəticələr göstərdi ki, nüvədən qayıdan dalğa artıq gərginlik altında olan tektonik plitələrin birləşmə nöqtəsini işə salıb.

Enerji və Zəlzələ arasında əlaqə

Bu kəşf elm aləmində bir ilk hesab olunur. Səthdə birbaşa hiss olunmayan bu dalğalar əslində 7,5 bal gücündə zəlzələyə bərabər enerji açır. Araşdırmanın nəticələri “Journal of Geophysical Research: Solid Earth” jurnalında dərc olunub. Bu mexanizmin yoxlanılması üçün gələcək zəlzələlərin də analoji şəkildə izlənilməli olduğu vurğulanır.

Bu tədqiqat tektonik plitələrə birbaşa təsirləri anlamaqda mühüm addım hesab olunur. Alimlər nüvədən əks olunan dalğaların təsirlərini daha yaxşı başa düşmək üçün tədqiqatlarını davam etdirmək əzmindədirlər.

Gələcəyə Baxış

Yaponiyanın yerdəyişməsi dünya miqyasında seysmoloji tədqiqatları yeni ölçüyə aparır. Bu cür hadisələr Yerin nüvəsi ilə plitələrin hərəkətləri arasındakı mürəkkəb əlaqələri anlamaq üçün böyük imkanlar yaradır. Tədqiqatçılar gələcəkdə belə hadisələri daha yaxşı izləmək və anlamaq üçün texnoloji inkişafın vacibliyini qeyd edirlər.