Колумбиядан күтүлбөгөн чечим: Израилге каршы геноцид боюнча иштен чыгарылды

Израилге каршы Эл аралык Адилет Сотунун (ICJ) алдында турган тарыхый геноцид ишинде күтүлбөгөн бир окуя болду. Колумбиянын екмету Туштук Африка Республикасы козгогон ишке кийлигишуу женундегу чечиминен баш тарткандыгын жарыялады. Сот тарабынан жасалган расмий билдирүүдө Колумбия 18-сентябрда, жума күнү чыгып кетүү өтүнүчүн бергени айтылган.

Колумбиянын чыгып кетүү процесси жана укуктук негиздери

Колумбия 1948-жылы Бириккен Улуттар Уюмунун (БУУ) геноцидди алдын алуу жана жазалоо боюнча конвенциясынын бузулган деген негизи менен ачылган доо арызга кошулуу үчүн 2024-жылдын 5-апрелинде биринчи кадамын таштады. Өлкө ICJ Статутунун 63-беренесинде каралган укуктарга ылайык кийлигишүү жөнүндө билдирүү жасаган. Сөз болуп жаткан берене иштин предмети болгон эл аралык келишимдердин катышуучулары болгон мамлекеттерге процесске катышуу укугун бергени менен, соттун акыркы чечимдерин бул өлкөлөр үчүн милдеттүү түрдө кабыл алат. Бирок Богота администрациясынын 18-сентябрдагы чечимине ылайык, бул процесс расмий түрдө токтотулган.

Иштеги акыркы кырдаал: Интервенттердин саны 21ге чейин кыскарды

Колумбиянын процесстен чыгышы менен Израилге каршы козголгон ишке тиешеси бар экенин жарыялаган өлкөлөрдүн саны 21ге азайды. Эл аралык коомчулукта бул ишти колдогон жана көңүл бурган өлкөлөрдүн арасында Түркия, Испания, Бельгия, Ирландия, Бразилия, Мексика жана Палестина бар. Жакында арыз берген өлкөлөрдүн арасында Нидерландия, Америка Кошмо Штаттары (АКШ) жана Венгрия бар.

Түркия 2024-жылдын 7-августунда бул ишке кийлигише турганын жарыялады; Нидерландия жана Исландия 2026-жылдын 11-мартында, ал эми АКШ, Венгрия, Намибия жана Фиджи 2026-жылдын 12-мартында расмий арыздарын беришкен. Бул өлкөлөрдүн ичинен Палестина жана Белиз өз арыздарын ICJ Статутунун 62 жана 63-беренелерине негиздешкен, ал эми башка мамлекеттер 63-берененин негизинде гана билдирүүлөрдү жасашкан.

Түштүк Африканын Израилге каршы тарыхый укуктук күрөшү

Түштүк Африка Республикасы Газадагы гуманитардык трагедияны дүйнөлүк күн тартибине киргизүү үчүн 2023-жылдын 29-декабрында Израилге каршы геноцид доо арызын берген. Газадагы гуманитардык кризистин өлчөмдөрүн эске алып, Түштүк Африка соттон шашылыш чара көрүүнү суранды.

Бул багытта ICJ; 2024-жылдын 26-январь, 28-март жана 24-май күндөрү Израилге каршы үч жолу буйрук чыгарды. Сот Израилди Геноцид конвенциясынын 2-беренесинде камтылган аракеттерден баш тартууга, армияга геноцидди түзө турган ар кандай иш-аракеттерди токтотууга, өзгөчө Рафах аймагындагы аскердик операцияларды токтоосуз токтотууга жана сот тарабынан үзгүлтүксүз чаралар көрүлөрүн билдирди.