Kolombiya'dan Sürpriz Karar: İsrail'e Karşı Açılan Soykırım Davasından Geri Çekildi

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) nezdinde İsrail aleyhine yürütülen tarihi soykırım davasında beklenmedik bir gelişme yaşandı. Kolombiya hükümeti, Güney Afrika Cumhuriyeti tarafından açılan davaya müdahil olma yönündeki kararından vazgeçtiğini açıkladı. Divan tarafından yapılan resmi bilgilendirmede, Kolombiya'nın geri çekilme talebini 18 Eylül Cuma günü ilettiği belirtildi.

Kolombiya’nın Müdahillikten Çekilme Süreci ve Hukuki Arka Planı

Kolombiya, 1948 tarihli Birleşmiş Milletler (BM) Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'nin ihlal edildiği gerekçesiyle açılan davaya katılmak için ilk adımını 5 Nisan 2024 tarihinde atmıştı. Ülke, UAD Statüsü'nün 63. maddesinin sunduğu haklar doğrultusunda müdahillik bildiriminde bulunmuştu. Söz konusu madde, davaya konu olan uluslararası sözleşmelere taraf olan devletlere sürece dahil olma hakkı tanırken, mahkemenin nihai hükümlerini bu ülkeler için de bağlayıcı kılıyor. Ancak Bogota yönetiminin 18 Eylül'de aldığı karar doğrultusunda bu süreç resmi olarak sonlandırılmış oldu.

Davadaki Son Durum: Müdahil Ülke Sayısı 21'e Düştü

Kolombiya'nın süreçten çekilmesiyle birlikte, İsrail'e karşı açılan davaya müdahillik bildiriminde bulunan ülkelerin sayısı 21'e geriledi. Davaya destek veren ve uluslararası kamuoyunda dikkat çeken ülkeler arasında Türkiye, İspanya, Belçika, İrlanda, Brezilya, Meksika ve Filistin bulunuyor. Son dönemde başvuru yapan ülkeler arasında ise Hollanda, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Macaristan yer alıyor.

Türkiye, davaya müdahil olacağını 7 Ağustos 2024'te bildirirken; Hollanda ve İzlanda 11 Mart 2026, ABD, Macaristan, Namibya ve Fiji ise 12 Mart 2026 tarihlerinde resmi başvurularını gerçekleştirmişti. Bu ülkelerden Filistin ve Belize, başvurularını UAD Statüsü'nün hem 62. hem de 63. maddelerine dayandırırken, diğer devletler yalnızca 63. madde kapsamında bildirim yaptı.

Güney Afrika’nın İsrail’e Karşı Başlattığı Tarihi Hukuk Mücadelesi

Güney Afrika Cumhuriyeti, Gazze'de yaşanan insani dramı dünya gündemine taşımak amacıyla 29 Aralık 2023 tarihinde İsrail aleyhine UAD'de soykırım davası açmıştı. Gazze'deki insani krizin boyutlarını göz önünde bulunduran Güney Afrika, mahkemeden acil ihtiyati tedbir kararları alınmasını talep etmişti.

Bu doğrultuda UAD; 26 Ocak, 28 Mart ve 24 Mayıs 2024 tarihlerinde olmak üzere üç kez İsrail aleyhine tedbir kararına hükmetti. Divan, İsrail'in Soykırım Sözleşmesi'nin 2. maddesinde yer alan eylemlerden kaçınmasını, ordunun soykırım teşkil edebilecek her türlü faaliyeti durdurmasını, özellikle Refah bölgesindeki askeri operasyonların derhal sonlandırılmasını ve alınan önlemlerin düzenli olarak mahkemeye raporlanmasını emretmişti.