Палестинанын Израилдин "E1 долбоору" тендерине катаал реакциясы: "Эл аралык укукка ачык чакырык"

Палестинанын төрагалыгы Израил башкаруучулугунун Чыгыш Иерусалимдин чыгышындагы Палестина жерлерин басып алуу менен курууну пландаган мыйзамсыз «E1 долбоору»нун алкагында жаңы кадам таштоого абдан катуу реакция кылды. Палестинанын президенттигинин катчысы Небил Абу Рудейне жазуу түрүндөгү билдирүүсүндө Тель-Авивдин аймактагы 2 миң 167 үй үчүн жаңы тендер күнүн жарыялоосун ачык түрдө эл аралык укукту бузган өтө кооптуу күчөш деп мүнөздөдү.

Басма сөз катчысы Абу Рудейне Израил бийлигинин бардык эл аралык реакцияларга карабастан тендер процесстерин «E1 долбоору» алкагында жүргүзүүнү улантуусунун глобалдык чечимдерге түздөн-түз каршылык көрсөтүү экенин билдирди. Абу Рудейне бул кадам колониялык саясаттын тынымсыз уландысы экенин баса белгиледи.

E1 долбоору: Палестина аймактарынын бүтүндүгүнө түздөн-түз коркунуч

Мыйзамсыз отурукташуу планынын географиялык жана саясий натыйжаларына көңүл бурган Набил Абу Рудейне долбоордун Палестина жерлеринин бүтүндүгүн толугу менен жок кылууну максат кылганын айтты. Пландын жер бетинде жаңы де-факто абалдарды жаратып, борбор шаары Чыгыш Иерусалим болгон көз карандысыз жана эгемендүү Палестина мамлекетин куруу мүмкүнчүлүгүн толугу менен жокко чыгарууну максат кылганын белгилеген Абу Рудейне, бул абалдын аймактагы тынчтык жана ырааттуулук аракеттерине эң түздөн-түз коркунучтардын бири экенин белгиледи.

Израилдин таштаган бул бир тараптуу кадамдары баскынчы мамлекетке Палестина жерлери боюнча эч кандай мыйзамдуулук же укук бербестигин баса белгилеген Палестинанын басма сөз катчысы, «Файт компли» саясаттары жаңы укуктук статус түзө албасын жана басылып алынган жерлердин эл аралык укуктун эрежелерине баш ийүүсүн өзгөртө албасын белгиледи. Абу Рудейне ошондой эле Тель-Авивдин бул тендерди израилдиктердин басып алган Батыш Шериадагы конуш иштерин жана зомбулук аракеттерин көбөйтүп жаткан учурда сунуштоосунун аймакты дагы чоң хаос жана туруксуздукка алып келерин эскертти.

1999-жылдан азыркы учурга чейинки басып алуу жана тендер процесси

Тарихи жактан Чыгыш Иерусалимдин ажырагыс бөлүгү болгон, бирок Бөлүнүү (Уят) дубалынын курулушу менен Батыш Шерианын чек араларында калган Палестина конушу Айзерийеге жакын жерде жайгашкан «Маале Адумим» жөөт конушу Батыш Иерусалимге алып баруучу негизги жолго туташтырылуусу максатталган. Долбоорду ишке ашыруу үчүн алгач 1999-жылы 12 миң акр палестиналык жер басып алынган. Палестина мамлекетинин түзүлүшүн дээрлик мүмкүн эмес кыла турганы айтылган долбоор, АКШ администрацияларынын кысымы натыйжасында мурда токтотулган. Бирок Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху 2025-жылдын сентябрында Батыш Шерианы географиялык жактан экиге бөлө турган бул маанилүү долбоорду жактырган.

"E1" кризиси жана эл аралык дипломатия линиясында Англия менен тирешүү

Израиль өкмөтүнүн 1234 үй үчүн биринчи тендерди жарыялоосу, «E1» долбоору боюнча мурдагы милдеттенмелерин бузуп жана каршы чыккан тараптарга эч кандай алдын ала эскертүү бербестен, дүйнөлүк масштабда чоң дипломатиялык кризисти жаратты. Көптөгөн Батыш өлкөлөрү, өзгөчө Британия, оккупацияланган Палестина жерлерин басып алган израилдик конуштар менен соода кылууга тыюу салуу чечимин кабыл алды же бул багытта кадам таштаарын жарыялашты.

Бул санкцияларга жооп кайтарып, Израил дипломатиялык чыңалууну күчөтүү үчүн кадамдарды жасады. Бул багытта Тель-Авив; Британия Палестинада Чыгыш Иерусалимде иштеген Иерусалим консулдугун жабуу чечимин чыгарды. Мындан тышкары Кирят Гаттагы Аскердик-Жарандык координациялык борбордо иштеген британ өкүлдөрүн депортациялоо, Британиянын Батыш Шериада Палестина автономиясынын полиция күчтөрүнө берген тренингин токтотуу жана 12 британ атуулунун, анын ичинде көптөгөн парламент мүчөлөрүнүн өлкөгө кирүүсүнө тыюу салуу сыяктуу катаал санкцияларды ишке ашырды.