Израилдин талаш-тартыштуу Е1 жайгаштыруу долбооруна батыш елкелерунун биргелешкен реакциясы

Англия, Франция, Германия, Италия, Канада, Нидерландия жана Норвегиянын биргелешкен билдирүүсүндө Израилдин басып алган Чыгыш Иерусалимдин чек араларында ишке ашырууну пландаган мыйзамсыз «E1» отурукташуу долбоору үчүн курулуш тендерлерин жарыялоосуна катуу реакция кылды. Жети өлкөнүн лидерлеринин биргелешкен жазуу түрүндөгү билдирүүсүндө сөз кылынган чечимдин эл аралык укук боюнча кабыл алынгыс экени баса белгиленди.

Эки мамлекеттин чечими үмүтүнө оор сокку

Биргелешкен билдирүүдө эл аралык коомчулуктун бул отурукташуу кеңейүү саясаттарына узак убакыттан бери чечкиндүү түрдө каршы чыгып келе жатканы эскертилди. Текстте Е1 проектисинин географиялык жактан Батыш Шерианы экиге бөлүп Палестина жерлеринин бүтүндүгүн бузары белгиленген жана бул абалдын эки мамлекеттүү чечим мүмкүнчүлүгүн толугу менен жок кыла ала турганы эскертилди. Бириккен Улуттар Уюмунун (БУУ) Коопсуздук Кеңешинин токтомдоруна да шилтеме жасалган декларацияда Израилдин Батыш Шериадагы отурукташууларынын эл аралык укукка ылайык толугу менен мыйзамсыз экени дагы бир жолу тастыкталды.

Компанияларга чакыруу "Тендерге катышпаңыз" жана укуктук эскертүүлөр

Билдирүүдө Батыш Шериада палестиналык жай тургундарга карата отурукташуучулардын зомбулуктары тарыхтын эң жогорку чегине жеткен жана Палестинанын экономикасы оор чектөөлөр астында талкаланган критикалык бир мезгилден өтүп жатканыбызга көңүл бурулуп, Израил өкмөтүн бул пландарын токтоосуз түрдө жокко чыгарууга чакырды. Мындан тышкары, эл аралык курулуш компанияларына ачык билдирүү жөнөтүлүп, компаниялар бул тендерлер боюнча тендерге катышууну караштырбашы керектиги айтылды. Компаниялар дуушар боло турган укуктук жана репутациялык санкцияларды, өзгөчө эл аралык укуктун олуттуу бузууларына шерик болуу коркунучун билиши керектиги белгиленди. Биргелешкен декларацияда кол койгон өлкөлөрдүн адилеттүү, туруктуу жана кеңири тынчтык үчүн эки мамлекеттүү чечимге болгон милдеттенмелерин чечкиндүү түрдө уланта турганы белгиленди.

E1 Долбоорунун негизи жана стратегиялык максаты

Тарыхый жактан Чыгыш Иерусалимдин чек араларында орун алган, бирок Бөлүнүү (Уят) дубалынан улам Батыш Шериа тарабында калган палестиналык Айзерийеге жакын жерде жайгашкан «Маале Адумим» жөөт конушун Батыш Иерусалимге байланыштырууну максат кылган E1 долбоору терең тарыхка ээ. 1999-жылы аймакта 4 миңден ашуун мыйзамсыз турак-жай жана мейманкана куруу үчүн 12 миң акр палестиналык жер басып алынган. Палестина мамлекетинин түзүлүшүн физикалык жактан мүмкүн эмес кылаары айтылган бул стратегиялык долбоор АКШнын мурунку администрацияларынын катуу кысымынан улам тоңдурулду.

Бирок, Израилдин премьер-министриБинямин Нетаньяху 2025-жылдын сентябрында Батыш жээкти экиге бөлө турган бул долбоорду расмий түрдө бекитти. Акыр-аягы, Израилдин администрациясы каршы чыгууга укугу бар тараптарга эч кандай алдын ала эскертүү бербестен өз милдеттенмелерин бузду жана биринчи тендерди жарыялоо менен процессти баштады. Израиль E1 долбоору менен басып алынган Чыгыш Иерусалим менен Батыш Шериа ортосундагы географиялык байланышты толугу менен үзүүнү максат кылууда.