Batılı Ülkelerden İsrail'in Tartışmalı E1 Yerleşim Projesine Ortak Tepki

İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Kanada, Hollanda ve Norveç, İsrail'in işgal altında tuttuğu Doğu Kudüs sınırlarında hayata geçirmeyi planladığı yasa dışı "E1" yerleşim projesine yönelik inşaat ihalelerini yayımlamasına ortak bir bildiriyle sert tepki gösterdi. Yedi ülkenin liderleri tarafından yapılan ortak yazılı açıklamada, söz konusu kararın uluslararası hukuk nezdinde kabul edilemez olduğu vurgulandı.

İki Devletli Çözüm Umutlarına Ağır Darbe

Ortak açıklamada, uluslararası toplumun bu yerleşim genişleme politikalarına uzun süredir kararlılıkla karşı çıktığı hatırlatıldı. E1 projesinin, Batı Şeria'yı coğrafi olarak ikiye bölerek Filistin topraklarının bütünlüğünü bozacağına dikkat çekilen metinde, bu durumun iki devletli çözüm olasılığını tamamen ortadan kaldırabileceği uyarısı yapıldı. Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi kararlarına da atıfta bulunulan bildiride, Batı Şeria'daki İsrail yerleşimlerinin uluslararası hukuka göre tamamen yasa dışı olduğu gerçeği bir kez daha teyit edildi.

Şirketlere "İhaleye Katılmayın" Çağrısı ve Hukuki Uyarılar

Batı Şeria'da Filistinli sivillere yönelik yerleşimci şiddetinin tarihin en yüksek seviyelerine ulaştığı ve Filistin ekonomisinin ağır kısıtlamalar altında ezildiği kritik bir dönemden geçildiğine işaret edilen açıklamada, İsrail hükümetine bu planları derhal geri çekme çağrısı yapıldı. Ayrıca, uluslararası inşaat firmalarına da net bir mesaj gönderilerek, şirketlerin bu ihalelere teklif vermeyi kesinlikle düşünmemesi gerektiği belirtildi. Firmaların, uluslararası hukukun ağır ihlallerine ortak olma riski başta olmak üzere, karşı karşıya kalacakları hukuki ve itibari yaptırımların bilincinde olmaları gerektiği kaydedildi. Ortak bildiride, imzacı ülkelerin adil, kalıcı ve kapsamlı bir barış için iki devletli çözüme olan bağlılıklarını kararlılıkla sürdürecekleri ifade edildi.

E1 Projesinin Geçmişi ve Stratejik Amacı

Tarihsel olarak Doğu Kudüs sınırlarında yer alan ancak Ayrım (Utanç) Duvarı sebebiyle Batı Şeria tarafında kalan Filistin mahallesi Ayzeriye yakınlarında konumlanan "Maale Adumim" Yahudi yerleşim birimini Batı Kudüs'e bağlamayı hedefleyen E1 Projesi, derin bir geçmişe sahip. Bölgede 4 binden fazla yasa dışı konut ve otel inşa edilmesi amacıyla 1999 yılında 12 bin dönümlük Filistin toprağı gasbedilmişti. Filistin devletinin kurulmasını fiziksel olarak imkansız hale getireceği belirtilen bu stratejik proje, geçmiş dönemlerdeki ABD yönetimlerinin uyguladığı yoğun baskılar nedeniyle dondurulmuştu.

Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Batı Şeria'yı fiilen ikiye bölecek olan bu projeyi Eylül 2025'te resmen onaylamıştı. Son olarak İsrail yönetimi, itiraz hakkı bulunan taraflara önceden hiçbir bildirimde bulunmayarak verdiği taahhütleri çiğnedi ve 1234 konutluk ilk ihale ilanını yayımlayarak süreci başlattı. İsrail, E1 projesiyle işgal altındaki Doğu Kudüs ile Batı Şeria arasındaki coğrafi bağlantıyı tamamen kesmeyi amaçlıyor.