Шри-Ланкадагы канды муздаткан ачылыш: жарандык согуштан кийинки эң чоң массалык мүрзө ачылды

Шри-Ланканын түндүгүндөгү Жаффна жарым аралында орун алган Хеммани аймагында жүргүзүлгөн казуулар өлкөнүн жакынкы тарыхындагы эң чоң адам укуктары трагедияларынан бирин кайрадан күн тартибине алып чыкты. Өткөн жылдын февраль айында крематорий аянтын кеңейтүү учурунда жумушчулар тарабынан кокустан табылган адам сөөктөрү кеңири масштабдуу соттук казуу процессин баштаган. Үчүнчү этабы август айында аяктаган казуу иштеринде ымыркайлар жана балдар да болгон 572 адамдын сөөгү табылган.

Хемманидеги казуу иштеринин деталдары

Аймакта кылдаттык менен жүргүзүлүп жаткан иштерде адамдын сөөктөрү гана эмес, каза болгондордун өмүрүнө жана өлтүрүлгөн учурларга байланыштуу ооруткан жеке буюмдары да табылды. Жаппай мүрзөдөн табылган мектеп сумкалары, бөтөлкөлөр жана билериктер сыяктуу жеке буюмдар курман болгондордун коргоосуз карапайым адамдар экенин көрсөттү. Соттук-медициналык эксперттер жана археологдор бул табылгалар Шри-Ланканын тарыхында табылган эң чоң массалык көрүстөн экенин белгилешти. Бул ачылыш чөлкөмдөгү караңгы өткөндү жарыктандырууда маанилүү бурулуш болуп эсептелет.

Шри-Ланкадагы жарандык согуштун караңгы өтмүшү жана Яффна жарым аралы

Өлкөдө 1983-жылдан 2009-жылга чейин 26 жылга созулган жарандык согуш Тамил жолборстору партизандары менен сингалдар үстөмдүк кылган борбордук өкмөттүк күчтөрдүн ортосундагы тынымсыз кагылышууларга күбө болду. Бул кандуу процессте 100 миңге жакын адам каза болсо, көпчүлүгү тамил тектүү эң аз 23 миң киши из калтырбастан жоголду. Армия күчтөрү 1995-жылы Яффна жарым аралын көзөмөлгө алгандан кийин, аймак жогорку деңгээлдеги аскерий аймак деп жарыяланды жана бул мезгилде миңдеген жайкын тургундардын аргасыз жоголушу үчүн коопсуздук бөлүктөрү жоопкерчиликке тартылды. Бирок ошол мезгилдеги өкмөттөр бул дооматтарды ар дайым четке кагышкан.

Эл аралык тергөө жана адилеттикти издөөгө чакырыктар

Хемманидеги жаңы табылгалар ондогон жылдар бою дайынсыз жоголгон туугандарынын тагдырын билгиси келген үй-бүлөлөрдү мобилизациялады. Жоголгондордун жакындары жана аймакта нааразылык акциясына чыккан укук коргоочулар көз карандысыз эл аралык иликтөө жүргүзүүнү талап кылышууда. Укук коргоочу уюмдар сөөктөрдүн үстү-үстүнө, кийимсиз, өтө тар жана тайыз чуңкурларга көмүлгөнү сотсуз өлүм жазасына тартылган деген дооматтарды күчтөндүргөнүн баса белгилешүүдө. Шри-Ланканын Адам укуктары боюнча комиссиясы ошондой эле көмүү процедуралары индустардын салттуу ырым-жырымдарына таптакыр карама-каршы келгенин, мыйзамсыз өлүм жазасына тартылган деген шектенүүлөрдү актаганын билдирди.

ПрезидентАнура Кумара Дисанаяке жетектеген учурдагы өкмөт сот процесси менен толук кызматташып жатканын жана сөөктөр боюнча комплекстүү экспертизалар, анын ичинде ДНК анализи жүргүзүлөрүн жарыялады. Бирок Тамил эли жана жергиликтүү укук коргоо уюмдары бул билдирүүлөргө ишенбөөчүлүк менен карашат, анткени буга чейин ушул сыяктуу иликтөөлөр жыйынтыксыз болгон жана өкмөт эл аралык көзөмөл механизмдерине каршы.