ABD ve İran İsviçre'de Görüşmelere Başlıyor: Küresel Gündem Değişiyor

DIŞ HABERLER SERVİSİ - ABD ile İran arasında gerilimin düşürülmesi amacıyla imzalanan 14 maddelik anlaşma sonrasında, gözler iki ülkenin İsviçre'de gerçekleştireceği görüşmelere çevrildi. Başlangıçta Cuma günü yapılması planlanan ancak Lübnan'daki sorunlar nedeniyle ertelenen bu diplomatik buluşmanın bugün başlaması bekleniyor. İsviçre'de yoğun diplomatik temasların sürdüğü biliniyor.

ABD Temsilcileri İsviçre Yolunda

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsviçre'de düzenlenecek görüşmelere katılmak üzere ülkesinden ayrıldı. Aynı zamanda, ABD Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un da olası bir anlaşmanın ilk adımları için İsviçre'ye gittiği bildiriliyor. Axios'un haberine göre, Witkoff'un bu diplomatik misyonda önemli bir rol oynayacağı ifade ediliyor.

Trump’ın damadı Jared Kushner’ın da İsviçre'de bulunduğu belirtiliyor. Al Arabiya'nın haberine göre, İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf liderlik ediyor. Heyette ayrıca, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve diğer üst düzey yetkililer yer alıyor.

Teknik Görüşmeler Başlıyor

Pakistan kaynaklarına göre, ABD ve İran arasında İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında bugün teknik düzeyde görüşmeler yapılacak. Bu görüşmelere Pakistan ve Katar'dan da arabulucu olarak yetkililerin katılması bekleniyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve İçişleri Bakanı Mohsin Nakvi de bu süreçte İsviçre'de bulunacak.

Taraflar, mutabakatın ardından İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi konuları kapsayan 60 günlük bir müzakere sürecine girmeyi planlıyorlar.

Hürmüz Boğazı Krizi

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'nin mutabakatın gerekliliklerini yerine getirmemesi ve İsrail'in Lübnan'a saldırılarını sürdürmesi sebebiyle Hürmüz Boğazı'nı kapattığını duyurdu. Buna karşın, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) yaptığı açıklamada, 55 geminin güvenli geçişinin sağlandığını ve boğazın açık olduğunu bildirdi.

İran Fonları Üzerine Çalışmalar

ABD ve Katar, dondurulmuş İran fonlarının insani yardım harcamaları için kullanılabilir hale getirilmesini amaçlayan bir plan üzerinde çalışıyor. Wall Street Journal'a göre, Washington ve Doha, Katar'da tutulan 6 milyar dolardan başlayarak İran'ın dünya çapında dondurulmuş tahmini 100 milyar dolarlık varlığının bir kısmına erişim sağlamayı hedefliyor.

Lübnan’daki Gerilim Sürüyor

Lübnan meselesi, ABD ve İran arasında görüşmelerin başlamasına engel teşkil etmeye devam ediyor. İsrail ve Hizbullah arasındaki ateşkesin ardından, İsrail yeniden Lübnan’a saldırı düzenledi. İsrail ordusu, Hizbullah’ın saldırılarına karşılık verdiğini belirterek, güney Lübnan’a yönelik saldırılar gerçekleştirdi.

Önceki gün ilan edilen ateşkese rağmen, İsrail ve Hizbullah arasındaki çatışmaların sürdüğü görülüyor. İsrail’in saldırıları sonucu 28 kişi hayatını kaybettiği bildirildi. Hizbullah ise ateşkese bağlı kalacağını, ancak İsrail’in işgal girişimlerine karşı sessiz kalmayacağını açıkladı.

Çin’in Artan Rolü

CNN’de yer alan bir analizde, ABD ve İran arasındaki gerilimin asıl kazananının Çin olabileceği belirtildi. Çin’in, bu süreçte diplomatik etkisini artırdığı ifade ediliyor. Pekin, kendini barış ve denge unsuru olarak konumlandırırken, ekonomik olarak da bu krizden daha az etkilenmeyi başardı.

Çin’in, stratejik petrol rezervleri ve yeşil enerjiye yaptığı yatırımlarla enerji krizini daha iyi atlattığı vurgulanıyor. Çin, savaşın etkilerini asgari düzeyde tutarak dünya sahnesinde güç kazanıyor.

ABD’nin Stratejik Krizi

Çinli uzmanlar, İran’daki krizin ABD için bir ‘Süveyş anı’ olabileceğini öne sürüyor. 1950’lerde İngiltere’nin Süveyş Kanalı üzerindeki kontrolünü kaybetmesiyle karşılaştırılan bu durum, ABD’nin Hürmüz’de yaşadığı güç kaybına işaret ediyor. Global Times’da yayınlanan bir yazıda, bu durumun ABD’nin gücünü sınırlarını gösteren bir başka dönem olabileceği öne sürülüyor.