ABŞ və İran İsveçrədə danışıqlara başladı: Qlobal gündəm dəyişir

XARİCİ XƏBƏRLƏR XİDMƏTİ - ABŞ və İran arasında gərginliyi azaltmaq üçün imzalanan 14 maddəlik razılaşmadan sonra bütün gözlər iki ölkənin İsveçrədə keçirəcəyi danışıqlara çevrildi. Əvvəlcə cümə günü keçirilməsi planlaşdırılan, lakin Livandakı problemlərə görə təxirə salınan bu diplomatik görüşün bu gün başlaması gözlənilir. İsveçrədə intensiv diplomatik təmasların davam etdiyi məlumdur.

ABŞ nümayəndələri İsveçrəyə yola düşüblər

ABŞ-ın vitse-prezidenti J.D.Vansİsveçrədə keçiriləcək danışıqlarda iştirak etmək üçün ölkəsini tərk edib. Eyni zamanda, ABŞ-ın Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoffun mümkün razılaşmanın ilk addımları üçün İsveçrəyə getdiyi bildirilir. Axios-un məlumatına görə, Vitkoffun bu diplomatik missiyada mühüm rol oynayacağı bildirilir.

Trampın kürəkəni Jared Kuşnerin də İsveçrədə olduğu bildirilir. “Al Arabiya” xəbər verir ki, İran nümayəndə heyətinə parlamentin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf başçılıq edir. Nümayəndə heyətinə İranın xarici işlər naziriAbbas Arakchi və digər yüksək səviyyəli rəsmilər də daxildir.

Texniki Danışıqlar Başlayır

Pakistanlı mənbələrə görə, bu gün İsveçrənin Bürgenstok şəhərində ABŞ və İran arasında texniki danışıqlar keçiriləcək. Bu danışıqlarda vasitəçi qismində Pakistan və Qətər rəsmilərinin iştirak edəcəyi gözlənilir. Bu proses zamanı Pakistanın baş naziriŞahbaz Şərif və daxili işlər naziriMöhsin Nəqvi də İsveçrədə olacaq.

Razılaşmadan sonra tərəflər İranın nüvə proqramı və Hörmüzdən sanksiyaların aradan qaldırılması kimi məsələləri əhatə edən 60 günlük danışıqlar prosesinə girməyi planlaşdırır. Böhran

İran İnqilab Keşikçiləri Ordusu, ABŞ-ın razılaşmanın tələblərini yerinə yetirməməsi və İsrailin Livana hücumlarını davam etdirməsi səbəbiylə Hörmüz boğazını bağladığını açıqladı. Digər tərəfdən ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) açıqlamasında 55 gəminin təhlükəsiz keçidinin təmin edildiyini və boğazın açıq olduğunu bildirib.

İran fondları ilə bağlı araşdırmalar

ABŞ və Qətər dondurulmuş İran vəsaitlərini humanitar yardım xərcləri üçün istifadəyə vermək planı üzərində işləyir. Wall Street Journal-ın məlumatına görə, Vaşinqton və Doha İranın Qətərdə saxladığı 6 milyard dollardan başlayaraq dünya miqyasında dondurulmuş 100 milyard dollarlıq təxmini aktivlərinin bəzilərinə çıxış əldə etməyi hədəfləyir.

Livanda gərginlik davam edir

Livan məsələsi ABŞ və İran arasında danışıqların başlanmasına əngəl törətməkdə davam edir. İsraillə Hizbullah arasında əldə olunan atəşkəsdən sonra İsrail yenidən Livana hücum edib. İsrail ordusu Hizbullahın hücumlarına cavab verdiyini və Livanın cənubuna hücumlar həyata keçirdiyini bəyan edib.

Ötən gün elan olunan atəşkəsə baxmayaraq, İsraillə Hizbullah arasında qarşıdurmaların davam etdiyi görünür. İsrailin hücumları nəticəsində 28 nəfərin həyatını itirdiyi bildirilib. Hizbullah isə atəşkəsə əməl edəcəyini, lakin İsrailin işğal cəhdlərinə səssiz qalmayacağını açıqlayıb.

Çinin artan rolu

CNN-də aparılan təhlildə ABŞ və İran arasındakı gərginliyin əsl qalibinin Çin ola biləcəyi bildirilib. Çinin bu prosesdə diplomatik təsirini artırdığı bildirilir. Pekin özünü sülh və tarazlıq elementi kimi mövqeləndirsə də, iqtisadi baxımdan da bu böhrandan daha az təsirlənməyi bacarıb.

Çinin strateji neft ehtiyatlarına və yaşıl enerjiyə yatırımları ilə enerji böhranını daha yaxşı keçdiyi vurğulanır. Çin müharibənin təsirlərini minimuma endirməklə dünya səhnəsində güc qazanır.

ABŞ-ın Strateji Böhranı

Çinli ekspertlər İran böhranının ABŞ üçün “Süveyş anı” ola biləcəyini düşünürlər. Bu vəziyyət İngiltərənin 1950-ci illərdə Süveyş kanalı üzərində nəzarəti itirməsi ilə müqayisədə ABŞ-ın Hörmüzdə yaşadığı güc itkisinə işarə edir. “Global Times”da dərc olunan məqalədə bu, ABŞ-ın gücünün sərhədlərini göstərən başqa bir dövr ola biləcəyini göstərir.