Adidas’ın "Tek Ayakkabı" Reklamına Küresel Tepki: Gazze’deki Ampute Çocuklar Görmezden Gelindi

İsrail’in kültürel, sosyal ve ekonomik alanlarda küresel ölçekte kurmaya çalıştığı tahakküm her geçen gün daha fazla zemin kaybediyor. Son dönemin en popüler spor giyim markalarından biri olan Alman devi Adidas, İsrail’e verdiği açık kurumsal destek nedeniyle dünya genelinde devasa bir boykot dalgasıyla karşı karşıya kaldı.

Avrupa’nın en büyük spor giyim üreticisi konumundaki Adidas, aslında ampute bireyler için son derece anlamlı ve takdir toplayabilecek bir sosyal sorumluluk projesine imza atmıştı. Uzvunu kaybeden bireyler için çift olarak satılan ayakkabılar yerine, daha uygun maliyetle "tek ayakkabı" satışı yapacağını duyuran marka, bu adımıyla büyük bir sempati kazanabilecekken, reklam kampanyasında tercih ettiği isim nedeniyle adeta baltayı taşa vurdu.

İsrail Ordusu Mensubu Reklam Yüzü Oldu: Tepkiler Çığ Gibi Büyüyor

Adidas’ın büyük umutlarla başlattığı “Tek ayakkabı servisi” uygulamasının tanıtım yüzü, 2021 yılındaki Gazze saldırılarına katılan ve İsrail ordusundaki görevi esnasında bacağını kaybeden eski asker Shalev Biton oldu. Savaş mağduru sivillerin acıları tazeyken, işgal ordusunun eski bir askerinin bu kampanyada başrole taşınması, dünya genelinde infiale yol açtı.

Sosyal medyada çığ gibi büyüyen tepkilere, uluslararası alanda tanınan aktivistler ve sanatçılar da destek verdi. Birçok tüketici, tepkisini göstermek adına Adidas ürünlerini çöpe attığı videolar paylaşarak kapsamlı bir boykot hareketi başlattı. Aktivistler, Adidas’ın kurumsal geçmişindeki karanlık sayfalara da dikkat çekerek markayı etik sorumluluk almaya davet ediyor. İsrail ve siyonist lobilerle köklü bağları bulunan Adidas kanadından ise henüz konuya dair geri adım niteliğinde bir açıklama gelmedi.

Nazi Geçmişinden Siyonizm Sponsorluğuna: Adidas’ın Tartışmalı Tarihi

Kökenleri Nazi Almanyası’na kadar uzanan Adidas, yakın tarihte İsrail ile olan kurumsal ve ticari ilişkilerini sistematik olarak büyüttü. Kurucuları Adolf (Adi) Dassler ve kardeşi Rudolf Dassler’ın Nazi Partisi (NSDAP) üyesi olduğunu kabul eden ancak o döneme ait tarihsel sorumluluklarını tam anlamıyla üstlenmeyen marka, günümüzde İsrail ile çok yönlü ortaklıklar yürütüyor.

İsrail Futbol Federasyonu ve Tel Aviv Maratonu sponsorluğu, İsrailli tekstil devi Delta Galil ile yapılan küresel iç çamaşırı lisans anlaşması, Maccabi Haifa ve Maccabi Tel Aviv gibi spor kulüpleriyle ortaklıklar bu ilişkilerin sadece bir kısmını oluşturuyor. Siyonizmin sivil toplum ayağını da destekleyen Adidas, eski İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres tarafından kurulan Peres Barış ve İnovasyon Merkezi gibi kuruluşlara fon ve hibe sağlıyor.

Reklam kampanyasının ardından dünya genelinden yoğun tepki aldığını itiraf eden eski asker Shalev Biton, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Şu anda sevgiden çok daha fazla nefret mesajı alıyorum, yanımda olmanıza ihtiyacım var" diyerek çaresizliğini dile getirdi.

Öte yandan, markanın kurucusu olan Dassler kardeşlerin Nazi Almanyası dönemindeki faaliyetleri de yeniden gündemde. Hitler Gençliği spor ligini yönetme, orduya ayakkabı ve silah parçası sağlama, zorunlu işçi çalıştırma ve 1936 Berlin Olimpiyatları’nda Nazi propagandasına destek verme gibi tarihi gerçekler, kurucu aileyi de ikiye bölmüştü. Savaş sonrasındaki "Nazisizleştirme" sürecinde tutuklanan Rudolf Dassler, serbest kaldıktan sonra kardeşi Adolf ile yollarını tamamen ayırarak rakip spor giyim markası Puma’yı kurmuştu.

Bella Hadid Krizinden Sonra Yeni Bir Skandal

Adidas, siyasi ve ideolojik tercihleri nedeniyle ilk kez hedef tahtasına oturmuyor. Şirket, 1972 Münih Olimpiyatları anısına 2024 yılında yeniden tasarladığı retro ayakkabının reklam kampanyasında Filistin asıllı dünyaca ünlü süper model Bella Hadid’e yer vermişti. Ancak İsrail hükümeti ve siyonist diasporanın yoğun baskıları üzerine marka geri adım atarak Bella Hadid’i kampanyadan çıkarmış, ardından hem siyonist kamuoyundan hem de Hadid'den özür dilemek zorunda kalmıştı.

"Gazze'deki Çocukların Acısını Hiçbir Ayakkabı Dolduramaz"

Türkiye’de de sosyal medyada “Adidası Boykot Et” etiketiyle başlatılan ve milyonlarca kişiye ulaşan kampanyada tüketiciler, "Savaş suçlularına sponsor olmayı bırakın" ve "Adidas çocuk katillerini desteklememeli" diyerek tepkilerini ortaya koydu. Filistin için Boykot Girişimi (BDS) ve Eye on Palestine gibi sivil toplum örgütlerinin yanı sıra Oscar ödüllü İspanyol aktör Javier Bardem gibi dünyaca ünlü isimler de boykot çağrılarına destek verdi. Kampanyaya destek veren uluslararası figürlerin açıklamaları ise şu şekilde oldu:

İtalyan Aktivist Vincenzo Fullone: "Markalar suçluları seçtiğinde, insanlar da direnişi seçer."

Aktivist Stephanie Westbrook: "Bu durum sadece Adidas’ın duyarsızlığı değil; İsrail tarafından katledilen, sevdiklerini ve uzuvlarını kaybeden Filistinlilere karşı yapılmış mutlak bir hakarettir."

ABD’li Fenomen Guy Christensen: "Gazze’deki çocukların bir daha asla yürüyemeyebileceğini bilmek gerçekten iğrenç."

Yazar Susan Abulhawa: "Adidas’a soykırımı desteklemenin ekonomik bedelini öğretin."

Prof. Dr. Khaled Beydoun (Arizona Üniversitesi Hukuk Fakültesi): "Adidas, İsrail askerini öne çıkaran tek ayakkabı programını başlatırken, Gazze’de bacakları kesilen binlerce çocuğu görmezden gelmeye devam ediyor."

Rima Hassan (Avrupa Parlamentosu Üyesi): "Günaydın Adidas. Gazze, dünyada çocuk amputasyon oranının en yüksek olduğu yerdir."

Siyasi kanattan da tepkiler gecikmedi. AK Parti Milletvekili Zehranur Aydemir konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Gazze, dünyada kişi başına en fazla ampute çocuğun bulunduğu yer haline gelmişken; binlerce insan uzuvlarını kaybetmişken... Adidas ise kampanyasında, bu acının yaşandığı coğrafyada görev yapmış katil ordunun bir mensubunu merkeze koyuyor. Gazze’de bir çocuğun kaybettiği bacağın yerini hiçbir ayakkabı dolduramaz" ifadelerini kullandı.

Dünya Sağlık Örgütü Verileri: Gazze Ampute Çocukların Başkenti Oldu

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından açıklanan resmi veriler, Gazze'deki insani dramın boyutlarını gözler önüne seriyor. Bölgede süregelen saldırılarda hayatı kalıcı olarak değişen ve ağır yaralanan yaklaşık 42 bin sivilin dörtte birinden fazlasını (10 binden fazlasını) çocuklar oluşturuyor.

Gazze genelinde gerçekleştirilen büyük amputasyon ameliyatlarının sayısının 5 bin ila 6 bin 500 arasında olduğu tahmin ediliyor. En acı verici istatistik ise ampute edilen her 5 kişiden birinin çocuk olması. Bu veriler ışığında Gazze, nüfusuna oranla dünyada en fazla çocuk amputasyonunun gerçekleştirildiği kriz bölgesi olarak kayıtlara geçmiş durumda.