Anayasa Mahkemesi'nden İkale Sözleşmesi Kaynaklı Vergi İadelerinde Faiz Kararı

Anayasa Mahkemesi, 18 Mayıs 2026 tarihli ve 2021/22795 başvuru numaralı kararında, iş akdi ikale sözleşmesiyle sona eren Emine Oya Yüksel’in, haksız yere kesilen gelir vergisinin iadesi sürecinde geçen süre için faiz ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Başvurucu, özel bir şirketteki iş akdinin ikale ile sona ermesi üzerine kendisine ödenen iş sonu tazminatından yapılan 169.823,66 TL'lik gelir vergisi kesintisinin iadesi için yargı yoluna başvurmuş, vergi mahkemesi kararıyla iadeyi almasına rağmen, kesinti tarihinden iade tarihine kadar geçen süre için talep ettiği faiz ödemesi reddedilmişti.

Yüksek Mahkeme, haksız tahsil edilen verginin iadesinde sadece anaparanın ödenmesinin mülkiyet hakkını korumak için yeterli olmadığını, bireyin tasarrufundan mahrum kaldığı süre boyunca uğradığı ekonomik kayıpların da telafi edilmesi gerektiğini vurguladı. Karar, İstanbul 9. Vergi Mahkemesi'ne gönderilerek ihlalin sonuçlarını gidermek üzere yeniden yargılama süreci başlatılmasına ve başvurucuya 40.487,60 TL yargılama gideri ödenmesine karar verildi.

Anayasa Mahkemesi, vergi yargısı mercilerinin kararlarında, haksız tahsil edilen tutarların iadesinde enflasyon ve değer kaybını giderecek bir telafi mekanizmasının işletilmemesinin, devletin mülkiyet hakkını koruma yükümlülüğüne aykırı olduğunu belirtti. Bu süreçte, ilgili vergi dairesine yapılan başvurular ve sonrasında açılan davalar, vergi hukukundaki "açık vergi hatası" ve "düzeltme-şikâyet" mekanizmalarının işletilmesine dair hukuki ihtilafları da beraberinde getirmişti.

Ne değişti?

• Haksız tahsil edilen vergi tutarlarının iadesinde, sadece anaparanın ödenmesi yeterli görülmeyerek, geçen süre için faiz işletilmesi gerektiği ilkesi benimsendi.
• İdare tarafından yasal dayanaktan yoksun olarak tahsil edilen vergi tutarlarının, bireyin uğradığı ekonomik kayıpları giderecek şekilde güncellenerek iade edilmesi zorunluluğu vurgulandı.
• İkale sözleşmesi kapsamında yapılan iş sonu tazminatlarından kesilen vergilerin "açık vergi hatası" kapsamında olduğu ve bu nedenle faiz talebinin hukuki bir temele dayandığı kabul edildi.

Kimleri ilgilendiriyor?

Bu karar, ikale sözleşmesi yoluyla iş akdi feshedilen ve bu süreçte iş sonu tazminatlarından gelir vergisi kesintisi yapılan tüm çalışanları, ayrıca benzer şekilde vergi hatası nedeniyle iade süreçleri yürüten mükellefleri ve vergi idaresini doğrudan ilgilendirmektedir.

Yürürlük

Metinde yürürlük tarihi belirtilmemiştir; karar 18 Mayıs 2026 tarihinde verilmiştir.

Çıkarılacak sonuç

Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı, devletin haksız yere tahsil ettiği kamu alacaklarını iade ederken, paranın zaman içindeki değer kaybını göz ardı edemeyeceğini ortaya koymaktadır. Mülkiyet hakkının korunması, sadece nominal tutarın iadesiyle değil, bireyin o paradan mahrum kaldığı süre boyunca uğradığı reel zararın telafisiyle mümkündür.

Yargı mercilerinin, Danıştay'ın yerleşik içtihatları ve Anayasa Mahkemesi'nin "Akel Gıda" kararı gibi emsal kararlar doğrultusunda, vergi iadelerinde faiz taleplerini daha dikkatli değerlendirmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu durum, idari işlemlerin hukuka uygunluğu kadar, sonuçlarının adil olması gerekliliğini de pekiştirmektedir.

Muhtemel etkiler

Bu kararın, benzer durumdaki mükelleflerin açtığı davalarda emsal teşkil etmesi ve vergi dairelerinin iade süreçlerinde faiz ödemelerini daha standart bir uygulama haline getirmesi beklenebilir. İdare, geçmişe dönük iade taleplerinde faiz yüküyle karşılaşabileceği için, ikale sözleşmelerine ilişkin vergilendirme süreçlerinde daha temkinli bir yaklaşım sergileyebilir.

Ayrıca, vergi mahkemeleri ve bölge idare mahkemeleri nezdindeki uyuşmazlıklarda, faiz taleplerinin reddine dair gerekçelerin Anayasa Mahkemesi'nin bu içtihadı doğrultusunda değişmesi ve mükellef lehine sonuçların artması muhtemeldir.