Avrupa’da Enerji Alarmı: 2026-2027 Kışı Öncesi Doğal Gaz ve Dizel Krizi Kapıda

İSMAİL ŞAHİN - Avrupa kıtası, 2026-2027 kış dönemine büyük bir enerji krizi endişesiyle adım atıyor. Ortadoğu'daki jeopolitik gerilimler, özellikle İran savaşı sonrası Hürmüz Boğazı'nda yaşanan lojistik aksamalar ve Katar'ın LNG altyapısında meydana gelen ciddi hasarlar, küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzını adeta felç etti. Dünya genelindeki LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sinin devre dışı kalması, Avrupa genelindeki doğal gaz depolama tesislerindeki doluluk oranlarını kritik seviyelere çekti. Son beş yılın ortalamasında yüzde 84 seviyesinde seyreden depoların doluluk oranı, mevcut durumda yüzde 65 ila 69 bandına kadar gerilemiş vaziyette.

Dev Depolarda Doluluk Oranı Düştü: Almanya ve İngiltere Kırılgan

Enerji krizinin en sert hissedileceği ülkelerin başında sanayi devi Almanya geliyor. Kış öncesi doğal gaz depolarındaki doluluk oranı yaklaşık yüzde 55 seviyesinde kalan Almanya, olası bir dondurucu soğuk dalgasına karşı en savunmasız aktör olarak öne çıkıyor. Benzer şekilde, depolama kapasitesi oldukça sınırlı olan İngiltere de yaklaşan kış aylarında ciddi bir arz kesintisi riskiyle karşı karşıya. Uzmanlar, depolardaki bu tarihi düşük seviyelerin, kıtayı mevsim normallerinin altındaki sıcaklıklara karşı tamamen korumasız bıraktığı konusunda hemfikir.

Küresel Dizel Piyasasında Rafineri Sıkışıklığı ve Drone Savaşları

Enerji piyasalarındaki darboğaz yalnızca doğal gaz sektörüyle sınırlı kalmıyor; küresel dizel piyasasında da benzeri görülmemiş bir arz daralması yaşanıyor. Son yıllarda Basra Körfezi ülkeleri (Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak ve Suudi Arabistan) ile Rusya, rafine ürün ihracatında liderliği ele geçirmek adına milyarlarca dolarlık yeni rafineri yatırımlarına imza atmıştı. Ancak, İran savaşı sebebiyle Körfez bölgesindeki deniz sevkiyatlarının durma noktasına gelmesi ve Ukrayna’nın Rusya’daki stratejik rafinerilere düzenlediği etkili drone saldırıları, bu küresel tedarik zincirini derinden sarstı. Rafine ürün ihracatının düşmesiyle birlikte, dünyanın birçok bölgesinde dizel arzı ciddi şekilde daraldı.

Batılı enerji devlerinin son 30 yıldır yeni ve büyük ölçekli rafineriler inşa etmemesi, üstelik ABD ve Avrupa’da son on yılda pek çok tesisin kapatılması, küresel sistemi tamamen Orta Doğu ve Rusya’ya bağımlı hale getirdi. Bu süreçte "son başvurulan büyük üretici" rolünü üstlenen ABD rafinerileri, tam kapasiteyle çalışarak dizel üretimini artırmaya çalışsa da iç piyasada dizel fiyatları galon başına ilk kez 6.50 doları aşarak rekor kırdı. Eylül ayında yaşanan 87 sentlik artış, Washington yönetimini dizel ihracatına sınırlama getirmeyi tartışmaya zorluyor. Böyle bir kısıtlama kararının ise küresel fiyatları daha da yukarı tırmandırmasından endişe ediliyor.

Avrupa’da Pompa Fiyatları 2 Euro Sınırını Aştı: Türkiye de Etkileniyor

Ham petrol fiyatlarının varil başına 100 dolar barajını aşması, Avrupa genelinde akaryakıt krizini yeniden alevlendirdi. Fransa’da dizelin litre fiyatı hafta sonu tarihi bir rekorla 2.41 euroya ulaşırken, pek çok Avrupa ülkesinde pompa fiyatları çoktan 2 euro eşiğini geçti. Fiyat artışlarının sadece ham petrol maliyetlerinden değil, rafineri marjlarındaki aşırı yükselişten ve dizel arzındaki darlıktan kaynaklandığı ifade ediliyor.

Hükümetler ise peş peşe acil önlem paketleri açıklıyor. Almanya, 1 Ekim’den yıl sonuna kadar geçerli olmak üzere benzin ve dizeldeki enerji vergisini litre başına 14 cent düşürdü. KDV avantajıyla birlikte tüketicinin cebine yansıyacak toplam indirim yaklaşık 17 centi bulacak. Ayrıca Berlin yönetimi, 2027 yılı başından itibaren akaryakıta devlet eliyle tavan fiyat getirilmesi konusunda petrol şirketleriyle masaya oturmaya hazırlanıyor. İspanya da benzer bir adımla hidrokarbon vergisini kademeli olarak düşürdü; temmuzda 15 cent, ağustosta 10 cent ve eylülde 5 cent olarak uygulanan indirimlerin, krizin derinleşmesi durumunda 20 cente kadar çıkabileceği belirtiliyor.

Küresel piyasalardaki bu tırmanış Türkiye'yi de doğrudan etkiliyor; 21 Eylül itibarıyla İstanbul Avrupa Yakası'nda benzinin litresi 80.40 TL, motorinin (dizel) litresi ise 96.30 TL seviyesinden satılıyor. Tüm bu gelişmeler yaşanırken, İran savaşı öncesinde milyon BTU başına 10 dolar olan spot LNG fiyatları 30 dolara fırlamış durumda. Analistler, kışın sert geçmesi durumunda bu rakamın kolaylıkla 40-45 dolar seviyesine ulaşabileceği uyarısında bulunuyor.