Çocuk Suçlarında Ailelerin Hukuki Sorumluluğu Gündemde

Türkiye'de son dönemlerde çocukların karıştığı suçlar, ailelerin cezai sorumluluğunu tartışmaya açıyor. Mersin'deki bir okul saldırısının ardından İsa Aras Mersinli'nin ebeveynlerinin tutuklanması ve Bartın'da 13 yaşındaki G.Ö.'nün istismarı sonrası annesi T.Ö.'nün tutuklanması, kamuoyunda 'Çocukların işlediği suçlarda aileler cezalandırılmalı mı?' sorusunu gündeme getirdi.

Ailelerin Gözetim Yükümlülüğü

Türk-Alman Üniversitesi Ceza Hukuku Anabilim Dalı’ndan Prof. Dr. Ali Kemal Yıldız, bu tür durumlarda ailelerin gözetim ve dikkat yükümlülüğünün önemine dikkat çekiyor. Yıldız, istismar gibi uzun süreli suçlarda, ailelerin ihmalinin göz ardı edilemeyeceğini belirtiyor. Özellikle evde çok sayıda silah bulunması ve çocukların bunlara kolayca ulaşabilmesi, ebeveynlerin suçlu sayılmasına neden olabiliyor. Yıldız, "Çocuk bir suç işlerse, bu suçun işlenmesini engelleyici tedbir alınmadığı takdirde, aileye sorumluluk yüklenebilir" diyor.

Ceza Kanununda Ailelerin Rolü

Prof. Dr. Yıldız, Türk Ceza Kanunu'nun 233/1. maddesi ile aile bireylerinin çocuklarına karşı yerine getirmesi gereken yükümlülüklerin belirlendiğini ifade ediyor. Bu yükümlülükler sadece maddi ihtiyaçların karşılanmasıyla sınırlı kalmayıp, çocukların fiziksel, psikolojik ve sosyal korumasını da kapsıyor. Ailelerin ihmali durumunda, hukuki sorumluluk kaçınılmaz olabiliyor.

Ailelere Yönelik Suçlamalar

Ankara Barosu Çocuk Hakları Merkezi Başkanı Avukat Cemile Didem Karaboğa, ailelerin yalnızca çocukları suça karıştığında değil, suça iştirak etmeleri veya suça azmettirmeleri durumunda cezai sorumluluklarının doğabileceğini belirtiyor. Karaboğa, "Ebeveynler, çocuklarının suç işlemelerine doğrudan katkıda bulunmadıkça, cezalandırılmaz" diyor. Bu tür durumlarda, ailelerin sorumluluğunun sınırlarının net bir şekilde belirlenmesi gerektiğini vurguluyor.

Devletin Önleyici Sorumluluğu

Karaboğa, çocukların korunmasında sadece ailelerin değil, devletin ve diğer kurumların da sorumlu olduğunu belirtiyor. Çocukların güvenliğini sağlamak için öğretmenler, sosyal hizmet uzmanları ve ilgili kurumların etkin bir şekilde çalışması gerektiğini ifade ediyor. Karaboğa, Türk Medeni Kanunu'nun ebeveynlerin gözetim yükümlülüğünü ihlal etmeleri durumunda tazminat sorumluluğunu düzenlediğini, fakat bunun cezai sorumlulukla karıştırılmaması gerektiğini vurguluyor.

Erken Uyarı Sinyalleri

TBMM Şanlıurfa ve Kahramanmaraş Okul Olayları ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu'nda konuşan İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Alperen Bıkmazer, çocuklarda erken uyarı işaretlerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade ediyor. Bıkmazer, "Çocukların sosyal medyada şiddet veya ölüm temalı paylaşımlar yapmaları, ani davranış değişiklikleri, okul reddi gibi belirtiler önemli olabilir ve çocuk psikiyatrisi tarafından değerlendirilmelidir" diyor.

Erken Bilgisayar Kullanımı Riskleri

Bıkmazer, kişisel bilgisayara erken yaşta sahip olan çocukların, denetim eksikliği nedeniyle cinsel suçlarla daha fazla karşılaşma riski taşıdıklarını belirtiyor. Bu durumun, çocukların erken yaşta cinsel uyaranlara maruz kalması ve bu uyaranları doğru bir şekilde işleyememeleri nedeniyle risk faktörü oluşturduğunu ifade ediyor. Bıkmazer, "Bu tür vakalarda, çocukların denetim altında tutulması büyük önem taşıyor" diyor.

/ EVRİN GÜVENDİK Ankara