Kämillik ýaşyna ýetmedik jenaýatlarda maşgalalaryň kanuny jogapkärçiligi gün tertibinde
Çagalar bilen baglanyşykly jenaýatlarda maşgalalaryň kanuny jogapkärçiligi Türkiýede soňky wakalar bilen jedelleşdi.
recentlyakynda Türkiýedäki çagalara degişli jenaýatlar maşgalalaryň jenaýat jogapkärçiligini sorag astyna aldy. Mersinde mekdep hüjüminden soň İsa Aras Mersinliniň ene-atasynyň tussag edilmegi we 13 ýaşly G.Ö. kemsidilenden soň Bartyn şäherinde çagalaryň jezalandyrylmalydygy baradaky sorag ýüze çykdy. Bu soragy orta atdy.
Maşgalalara gözegçilik borjy
Türk-German uniwersitetiniň Jenaýat hukuklary bölüminiň professory. Doktor Ali Kemal ıldyldyz maşgalalaryň şeýle ýagdaýlarda gözegçilik we üns bermek borjunyň ähmiýetine ünsi çekýär. Yldylyz, sütem etmek ýaly uzak möhletli jenaýatlarda maşgalalara äsgermezlik edilip bilinmejekdigini aýtdy. Esasanam öýde ýaragyň köpdügi we çagalaryň olara aňsatlyk bilen girip biljekdigi ene-atalaryň jenaýatçy hasaplanmagyna sebäp bolup biler. Yldylyz: "Çaga jenaýat eden bolsa, bu jenaýatyň öňüni almak üçin çäreler görülmese, maşgala jogapkärçilige çekilip bilner" diýýär
Jenaýat kanunyndaky maşgalalaryň roly
Prof. Doktor ıldyldyz , Türkiýäniň Jenaýat kodeksiniň 233/1. Makalada maşgala agzalarynyň çagalaryna bermeli borçlarynyň kesgitlenýändigi aýdylýar. Bu borçnamalar maddy zerurlyklary kanagatlandyrmak bilen çäklenmän, çagalaryň fiziki, psihologiki we sosial goragyny hem öz içine alýar. Maşgalalar tarapyndan geleňsizlik ýüze çykan halatynda kanuny jogapkärçilik gutulgysyz bolup biler.
Maşgalalara garşy aýyplama
Ankara Adwokatlar Assosiasiýasynyň Çagalar Hukuklary Merkeziniň baş aklawçysy Jemil Didem Karaboğa maşgalalaryň diňe çagalary jenaýat işine gatnaşanlarynda däl, eýsem jenaýat işine gatnaşan ýa-da sebäp bolan ýagdaýynda-da jenaýat jogapkärçiligine çekilip bilinjekdigini aýdýar. Karaboğa: "Ene-atalar çagalarynyň jenaýat işine gönüden-göni goşant goşmasa, jezalandyrylmaýar" -diýdi. Şeýle ýagdaýlarda maşgalalaryň jogapkärçiliginiň çäkleriniň anyk kesgitlenmelidigini nygtaýar.
Döwletiň öňüni alyş jogapkärçiligi
Karaboğa çagalaryň goralmagyna diňe maşgalalaryň däl, eýsem döwletiň we beýleki guramalaryň hem jogapkärdigini aýdýar. Mugallymlaryň, jemgyýetçilik işgärleriniň we degişli edaralaryň çagalaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin netijeli işlemelidigini aýdýar. Karaboğa, Türkiýäniň Raýat kodeksiniň ene-atalar gözegçilik borçlaryny bozan halatynda öwezini dolmak jogapkärçiligini düzgünleşdirýändigini, ýöne munuň jenaýat jogapkärçiligi bilen garyşdyrylmaly däldigini aýtdy.
Irki duýduryş signallary
Türkiýäniň Milli mejlisinde çykyş eden Şanlyurfa we Kahramanmaraş mekdebindäki wakalar we sanly töwekgelçilikleri öwreniş topary , Dos. Stambul Medeniýet uniwersitetiniň lukmançylyk fakultetiniň Çaga we ýetginjekleriň akyl saglygy we keseller bölüminiň müdiri. Doktor Alperen Bykmazer çagalarda irki duýduryş alamatlaryna üns bermeli däldigini aýdýar. Bykmazer: "Sosial mediýadaky çagalaryň zorlukly ýa-da ölüm temaly ýazgylary, duýdansyz özüni alyp barşyň üýtgemegi we mekdepden ýüz öwürmegi ýaly alamatlar möhüm bolup biler we çaga psihiatry tarapyndan baha berilmelidir" -diýdi.
Kompýuteriň irki ulanylyşynyň töwekgelçilikleri
Bykmazer kiçi ýaşynda şahsy kompýuter alýan çagalaryň gözegçiligiň ýoklugy sebäpli jynsy jenaýatlara duçar bolmak howpunyň has ýokarydygyny aýdýar. Çagalaryň ýaş wagtynda jynsy höweslere sezewar bolýandyklary we bu stimullary dogry işläp bilmeýändigi sebäpli bu ýagdaýyň töwekgelçilik faktoryny döredýändigini aýdýar. Bykmazer: "Şeýle ýagdaýlarda çagalary gözegçilik astynda saklamak gaty möhümdir" diýýär
/ EVRİN GÜVENDİK Ankara
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!