Macaristan’da Siyasi Deprem: Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok Görevden Alınıyor

Macaristan siyasetinde sular durulmuyor. Nisan ayında gerçekleştirilen genel seçimlerde tarihi bir zafer kazanarak Viktor Orbán’ın 16 yıllık iktidarına son veren Başbakan Péter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi, devlet kadrolarında köklü bir temizliğe hazırlanıyor. Macaristan Parlamentosu, Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok’un görevine son verilmesini öngören kritik anayasa değişikliği tasarısını pazartesi günü oylayacak. Tisza Partisi'nin parlamentoda anayasayı değiştirmek için gerekli olan üçte ikilik ezici çoğunluğa sahip olması, düzenlemenin yasalaşacağına kesin gözüyle bakılmasına neden oluyor.

Yeni Hükümetin Hedefinde Orbán Döneminin Bürokratları Var

Göreve gelmesinin ardından hızlı bir reform sürecine girişen Péter Magyar hükümeti, eski Başbakan Viktor Orbán döneminde kritik devlet kurumlarına atanan isimleri tasfiye etmeyi ve eski yönetimin oluşturduğu güç odaklarını dağıtmayı hedefliyor. Seçmenlerden bu yönde çok güçlü bir yetki aldığını belirten Başbakan Magyar, Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok’u Orbán yönetiminin bir “kuklası” olmakla suçlamıştı. Sulyok’un istifa çağrılarına olumsuz yanıt vermesi üzerine harekete geçen hükümet, hazırladığı anayasa değişikliğiyle düğmeye bastı. Cumhurbaşkanının yetkileri her ne kadar yasaları veto etmek veya Anayasa Mahkemesine göndermekle sınırlı olsa da makam ülkede büyük bir sembolik değere sahip.

"Güven Kaybı" Gerekçesiyle Anında Görevden Alma

Hazırlanan yeni yasa tasarısına göre, Sulyok’un görev süresi, toplum nezdinde kendisine yönelik yaşanan “ciddi güven kaybı” gerekçe gösterilerek anayasa değişikliğinin yürürlüğe girdiği an sona erecek. Meclis, yeni anayasa kabul edilene kadar görev yapacak geçici bir cumhurbaşkanı seçecek. Eğer yeni anayasa onaylanmazsa, seçilecek yeni cumhurbaşkanının görev süresi en fazla beş yıl ile sınırlandırılacak. Başbakan Magyar, kabul edilen bu düzenlemeyi Sulyok’un beş gün içinde imzalamaması durumunda, kendisi hakkında doğrudan görevden alma sürecinin başlatılacağını ilan etti. Yaklaşık 10 yıl boyunca Anayasa Mahkemesi üyeliği yapan ve 2024 yılında Orbán’ın Fidesz partisinin çoğunlukta olduğu parlamento tarafından cumhurbaşkanı seçilen Sulyok ise karara sert tepki gösterdi. Siyasi bir ajandası olmadığını savunan Cumhurbaşkanı, düzenlemenin demokratik normlara uygunluğunun incelenmesi için Avrupa Konseyi Venedik Komisyonuna başvurdu.

Fidesz’den Protesto ve Kapsamlı Anayasa Reformu Sinyali

Yaşanan bu gelişmelerin ardından muhalefete düşen Viktor Orbán liderliğindeki Fidesz partisi, Cumhurbaşkanı Sulyok’a destek vermek amacıyla başkent Budapeşte’de binlerce kişinin katıldığı kitlesel bir protesto gösterisi düzenledi. Orbán, eyleme destek çağrısı yapsa da meydandaki protestoya bizzat katılmadı. Muhalefet kanadı, hükümetin bu adımlarının demokratik kurumları güçlendirmekten ziyade siyasi bir tasfiye operasyonuna dönüştüğünü savunuyor. Öte yandan, pazartesi günü oylanacak anayasa değişikliği sadece cumhurbaşkanlığı makamını hedef almıyor; düzenlemeyle milletvekillerinin parlamentodaki görev sürelerinin de toplamda 12 yılla sınırlandırılması planlanıyor. Tisza hükümeti, sonbahar aylarında çok daha kapsamlı bir anayasa reformu yapmayı planlarken, geçtiğimiz hafta da Orbán döneminde iktidar propagandası yapmakla eleştirilen kamu televizyonu ve radyosunun haber yayınlarını geçici olarak askıya alarak medya alanında da radikal adımlar atmıştı.