Ortadoğu'da Güç Savaşları: İran'daki İç Çekişme Savaşın Kaderini Nasıl Belirleyecek?

İran ile ABD-İsrail hattındaki askeri ve siyasi gerilim altıncı ayını geride bırakırken, Washington ve Tahran yönetimlerinden gelen çelişkili açıklamalar küresel kamuoyunda geniş yankı uyandırıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın savaş stratejileri konusunda kararsız bir tutum sergilediği bu kritik dönemde, çatışmaların nihai seyrini Tahran yönetiminin kendi içinde yaşadığı derin siyasi kutuplaşmanın belirleyeceği öngörülüyor.

CNN tarafından yayımlanan kapsamlı bir analiz, İran’daki karar alma mekanizmalarında yaşanan büyük kırılmayı gözler önüne seriyor. Ülkede krizin sonlandırılması hususunda pragmatistler ile muhafazakarlar arasında derin bir fikir ayrılığı yaşanıyor. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi liderliğindeki pragmatist kanat; ekonomideki yıkıcı etkiler, ABD’nin uyguladığı deniz ablukası ve kritik altyapı hasarları nedeniyle kapsamlı bir uzlaşıdan yana tavır alıyor. Buna karşın muhafazakar kanat ise Washington’ın asıl amacının İran İslam Cumhuriyeti’ni tamamen ortadan kaldırmak olduğunu savunarak, Trump yönetimiyle masaya oturulmasına ve yeni bir anlaşma yapılmasına güvenilemeyeceğini belirtiyor.

Tahran’da Siyasi Deprem: Pezeşkiyan Muhafazakarların Hedefinde

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın Haziran ayında Trump yönetimiyle varılan ateşkes mutabakatına imza atmış olması, muhafazakar kanadın kendisine yönelik baskılarını zirveye taşıdı. Ülkedeki muhafazakarlar, kronikleşen ekonomik krizin ve Washington ile yürütülen ancak sonuçsuz kalan müzakerelerin faturasını doğrudan Pezeşkiyan hükümetine kesiyor.

Siyasi arenadaki tansiyon o kadar yükseldi ki, bazı muhafazakar çevreler hükümeti, halkı ABD ile anlaşmaya zorlamak amacıyla yakıt krizini ve ekonomik sıkıntıları kasıtlı olarak tırmandırmakla suçluyor. Hatta pragmatistlerin diplomasi odaklı bu yaklaşımını bir "darbe girişimi" olarak nitelendirenler dahi bulunuyor. Muhafazakarlar, İran'ın askeri savunma doktrininin temelini oluşturan füze ve insansız hava aracı (İHA) kapasitesinin yanı sıra uzun vadeli direniş stratejisinin, ülkeyi dış tehditlere karşı çok daha etkin koruyacağını savunuyor.

Bu kritik süreçte ülkenin dini lideri Mücteba Hamaney ise iki grup arasında doğrudan bir taraf seçmekten kaçınırken, kritik pozisyonlara daha şahin isimleri atamayı tercih etti. Hamaney, hükümetin savaş şartlarındaki yönetim performansını takdir ederken, ülkenin zafiyetlerinin giderilmesini ancak bu sorunların kamuoyu önünde tartışılmaması gerektiğini vurguladı. Dolayısıyla, İran’daki iç güç mücadelesinin sonucu, Tahran’ın bir anlaşmaya yönelip yönelmeyeceğini ve savaşın ne zaman sona ereceğini belirleyecek en önemli unsur olarak görülüyor.

Yaptırımlar Altında İran Ekonomisi Alarm Veriyor

ABD’nin ağır ekonomik yaptırımları ve İran limanlarına uygulanan abluka, ülke ekonomisinde derin yaralar açmaya devam ediyor. Son verilere göre, İran’ın dış ticaret hacmi yüzde 35 oranında gerilerken, yıllık enflasyon oranı yüzde 66 gibi rekor bir seviyeye ulaştı. Tahran yönetimi ekonomik tablonun vahametini kabul ederken, sokaklarda yeni bir toplumsal protesto dalgasının patlak verebileceği endişesi hakim.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, yaptırımların ülke ekonomisi üzerindeki yıkıcı etkilerinin inkar edilemeyeceğini ve yönetim stratejilerinin bu zorlu gerçekler göz önünde bulundurularak şekillendirilmesi gerektiğini belirtti. Dini lider Mücteba Hamaney ise mevcut darboğazdan çıkış yolu olarak, dışa bağımlılığı azaltacak "direniş ekonomisi" modelinin kararlılıkla uygulanması ve yerli üretime öncelik verilmesi çağrısında bulundu.

Sıcak Çatışma Kapıda: ABD Ordusu Lark Adası’nı Vurdu

Diplomatik ve ekonomik savaşın gölgesinde, askeri sahada da tansiyonu zirveye çıkaran sıcak gelişmeler yaşanıyor. ABD ordusunun, Hürmüz Boğazı’na deniz mayını döşemek üzere füze hazırlığı içerisinde olduğu iddia edilen İran’a ait iki füze rampasını hava saldırısıyla imha ettiği öne sürüldü.

İran yerel medyası, Lark Adası ve çevresinde şiddetli patlama seslerinin duyulduğunu aktarırken, askeri yetkililerden konuya ilişkin henüz detaylı bir teknik açıklama gelmedi. Diğer yandan İran Devrim Muhafızları Ordusu, gerçekleştirilen bu hava saldırısında aralarında sivillerin de bulunduğu can kayıpları ve yaralıların olduğunu duyurdu. Yapılan sert açıklamada, bu saldırının yanıtsız kalmayacağı belirtilerek intikam sinyali verildi.