Taksilerde ve Alışverişte Komisyon Oyununa Yasal Engel: Haksız Kart Farkı Alan Yandı!

Günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçası haline gelen kredi kartı kullanımı, son dönemde tüketici ile esnafı karşı karşıya getiren ciddi bir kriz noktasına dönüştü. Alışverişlerden taksi yolculuklarına kadar birçok alanda, yasal olmamasına rağmen tüketicilerden yüzde 12'ye varan oranlarda "kart farkı" adı altında ek ücretler talep ediliyor. Vatandaşlar bu haksız uygulamaya isyan ederken, esnaf ise yüksek banka komisyon oranlarından ve uzun tahsilat sürelerinden dert yanıyor. Ticaret hayatındaki bu düğümü çözmek ve usulsüz uygulamaların önüne geçmek için yasal mekanizmalar devreye giriyor.

Fahiş Komisyon Taleplerine Ağır Yasal Yaptırımlar Geliyor

Kredi kartı ve banka kartı ödemelerinde fahiş farklar talep eden işletmeleri çok ağır cezalar bekliyor. Mevzuata göre, tüketiciden kartla ödeme yaptığı gerekçesiyle ek bir bedel tahsil edilmesi kesinlikle yasak. Bu kuralı ihlal ettiği belirlenen üye iş yerlerinin bankalarla olan sözleşmeleri derhal feshedilecek. Üstelik bu işletmeler, fesih tarihinden itibaren bir yıl boyunca hiçbir banka veya ödeme kuruluşuyla yeni bir sözleşme imzalayamayacak. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) düzenlemelerine göre, Mayıs 2026 itibarıyla kredi kartıyla yapılan peşin işlemlerde azami komisyon oranı yüzde 3,56, banka kartlarında ise yüzde 1,04 olarak sınırlandırılmış durumda. Bankalar ticari anlaşmalara göre bu oranların altında da hizmet verebiliyor ancak esnafın bu maliyeti doğrudan müşteriye yansıtma yetkisi bulunmuyor.

10 Bin Liralık Alışverişte Gizli Vurgun: Aradaki Uçurum Netleşti

Sistemdeki en büyük sorun, bankaların işletmelerden kestiği gerçek komisyon oranları ile esnafın müşteriden talep ettiği fark arasındaki devasa makastan kaynaklanıyor. Örneğin, 10 bin liralık bir alışverişte bankanın uygulayacağı azami yüzde 3,56'lık komisyon tutarı 356 liraya denk geliyor. Ancak bazı işletmeler müşteriden yüzde 10 oranında kart farkı talep ederek faturayı 1.000 lira artırıyor. Bu oran yüzde 12'ye çıktığında ise tüketicinin cebinden fazladan 1.200 lira çıkmış oluyor. Sektör temsilcileri, esnafın maliyet artışlarını ürün veya hizmetin etiket fiyatına yansıtabileceğini, fakat ödeme yöntemine göre kişiye özel ek maliyet çıkarılmasının hukuken mümkün olmadığını vurguluyor.

Taksilerde "POS Cihazı Bozuk" Bahanesi Tarihe Karışıyor

Özellikle taksilerde sıkça yaşanan "bozuk para yok", "POS cihazı çekmiyor" ya da "kartla ödersen komisyon alırım" devrini tamamen kapatacak yeni sistem için geri sayım başladı. 13 Şubat 2026 tarihinde yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca, taksilere taksimetreyle entegre şekilde çalışacak olan "Taksi Mali Cihazı" kullanma zorunluluğu getirilmişti. Bu entegrasyon sayesinde taksimetrede yazan tutar otomatik olarak cihaza aktarılacak, sürücünün manuel olarak tutar girmesi engellenecek ve tüm yolculuk verileri otomatik kaydedilerek anında fiş veya e-Belge üretilecek. Taksicilerin bu cihazı kurduktan sonraki 15 gün içinde en az bir bankayla anlaşarak kartla ödeme kabul etmesi zorunlu olacak. Mevcut taksiler için daha önce 1 Eylül 2026 olarak açıklanan son geçiş tarihi, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından yapılan son düzenlemeyle 16 Kasım 2026 tarihine kadar uzatıldı.

Tüketiciler Hakem Heyetine Başvurarak Paralarını Geri Alabilir

Tüketici Konfederasyonu Başkanı Aydın Ağaoğlu, kartlı ödemelerde "hizmet bedeli" veya benzeri isimler altında alınan ek ücretlerin tamamen hukuk dışı olduğunu ifade etti. Özellikle taksilerde uygulanan komisyon dayatmalarına karşı vatandaşları uyaran Ağaoğlu, "Bu farkı ödemek zorunda kalan tüketicilerimiz, fiş veya faturalarıyla birlikte Tüketici Hakem Heyetlerine başvurarak ödedikleri bedeli yasal faiziyle geri alabilirler" diyerek yasal hak arama yollarını işaret etti.

Esnafın Gerekçesi: Yüksek Komisyonlar ve Geç Tahsilat Süreleri

Esnaf cephesi ise bankaların uyguladığı POS maliyetlerinin sürdürülemez boyutlara ulaştığını savunuyor. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, "Yüksek komisyonların yanı sıra kartlı satışlarda paranın 40-45 gün sonra hesaba geçmesi esnafın işletme sermayesini eritiyor. Küçük işletmeler zaten düşük kâr marjlarıyla ayakta kalmaya çalışıyor. Hem esnafın hem de tüketicinin mağdur olmaması için bankaların komisyon oranlarını makul seviyelere çekmesi şart" diyerek bankacılık sektörüne çağrıda bulundu.