180 million ýyllyk fosil: ägirt deňiz süýrenijisi tapyldy

Germaniýanyň Baýroýt şäheriniň golaýynda takmynan 180 million ýyl mundan ozal ýaşan deňiz haýwanynyň galyndylary tapyldy. Beýik Britaniýada çap edilýän “Daily Express” gazetiniň habaryna görä, alymlar bu gadymy galyndylary Mistelgau karýerinden tapdylar. Galyndylar 6,5 metrden gowrak uzynlygy bolan we Ihtiozawr hasaplanýan ägirt deňiz süýrenijisine degişlidir.

Fosilleriň häsiýetnamalary

Barlagçylar tapylan galyndylaryň Temnodontosaurus urugyna degişlidigini aýtdylar. Galyndylaryň arasynda kelle, aşaky eňek, egin guşagy, ýüzgeçler we 100-den gowrak diş bar. Olar bu jandaryň häzirki zaman delfinlerine meňzeş gurluşa eýedigini, ýöne iki traktoryň uzynlygyna ýetip bilýän ägirt uly ölçegleri bilen haýran galdyrýandygyny bellediler.

Ol ömrüniň dowamynda şikes aldy.

Galyndyny barlaýan alymlar bu deňiz süýrenijisiniň ömrüniň dowamynda agyr şikes alandygyny anykladylar. Bawariýanyň tebigy taryh kolleksiýalaryndan paleontolog Ulrike Albert tapylan nusganyň häzirki wagta çenli tapylan iň ýaş Temnodontozawr galyndylarynyň biridigini aýtdy.

Albert: "Bu açyş uly deňiz süýrenijileriniň Günorta-Günbatar Germaniýa basseýninde öň pikir edilenden has uzak wagtlap ýaşandygyny görkezýär" diýdi.

Aw we iýmitlenmek häsiýetleri

Bu gözleg haýwanyň egin we çene bogunlarynyň şikeslenmeginiň onuň aw etmek we iýmitlenmek häsiýetini üýtgedip biljekdigini görkezýär. Galyndynyň garyn böleginde tapylan gastrolit diýlip atlandyrylýan kiçi daşlar haýwanyň iýmitini siňdirmek üçin daşlary ýuwutmaly bolandygyny görkezýär.

Ylmy işgär Stefan Eggmaýer şikesleriň bu ägirt haýwanyň aw tutmaga ukyplylygyna uly päsgel berendigini nygtady. "Garyn böleginde könelen dişler we gastrolitler haýwanyň bu kynçylyklara garamazdan diri galyp bilendigini görkezýär" diýip, Eggmaýer aýtdy.

Ýura döwrüniň deňiz barlaglary

Bilermenler Mistelgau sebitinde geçirilýän gazuw-agtaryş işleriniň Ýura deňziniň ekologik gurluşyny düşünmek üçin geçirilýän giň gerimli gözlegleriň bir bölegidigini aýtdylar. Alymlar bu sebitden tapylan süňk we diş nusgalarynyň täze seljermeleri arkaly gadymy döwürler barada has köp maglumat almagy maksat edinýärler.

Geljekki gözlegleriň bu görnüşli galyndylar barada has köp zady açyp biljekdigine ynanylýar. Şeýle açyşlar bize taryhyň çuňluklaryndaky deňiz jandarlaryny we daşky gurşaw şertlerini has gowy düşünmäge kömek edip biler.