2025 Daşary söwda maglumatlary yglan edildi: Eksport we import ägirtleri uly kompaniýalar

Türk statistika instituty (TUIK), iş dünýäsiniň gurluşyny we global söwda dinamikasyny açýan "Kärhananyň häsiýetnamalaryna görä 2026 daşary söwda statistikasy" hasabatyny çap etdi. 2025-nji ýyldaky maglumatlary iş ýazgylary ulgamy bilen birleşdirmek arkaly alnan netijeler, iri kompaniýalaryň Türkiýanyň daşary söwda mukdaryndaky artykmaçlygyny ýene bir gezek tassyklady. Resmi maglumatlara görä, 2025-nji ýylda eksportyň 46,1 göterimi we importyň 59,4 göterimi 250 ýa-da has köp işleýän iri kärhanalar tarapyndan amala aşyryldy.

Daşary söwda etapynda aktýorlaryň sany artýar

TURKSTAT-yň maglumatlary seljermek usulyýetiniň çäginde esasy iş ugurlary we daşary söwda kompaniýalarynyň işgärleriniň sany jikme-jik gabat geldi. Derňewde eksport edýän kärhanalaryň takmynan 100 göterimi we import edýän kärhanalaryň 99,9 göterimi barada jikme-jik hasaba alyş maglumatlary alyndy. Bu nukdaýnazardan, 2025-nji ýylda 166 müň 459 kärhana Türkiýede eksport amallaryny dolandyrýan bolsa, import bazarynda işleýän kärhanalaryň sany 323 müň 769 hökmünde hasaba alyndy. Bu maglumatlar, dünýä bazarlary bilen birleşýän türk kompaniýalarynyň sanynyň artandygyny aýdyň görkezýär.

Mikro we kiçi kärhanalar eksportda mukdar liderlerdir

Kärhanalaryň işgärleriniň sanyna görä geçirilen jikme-jik derňewde mikro göwrümli kompaniýalaryň san taýdan köp bolmagy ünsi özüne çekýär. 1 bilen 9 adam aralygynda işleýän mikro göwrümli kärhanalar eksport edýän kompaniýalaryň umumy mukdarynyň 74,2 göterimini emele getirýän hem bolsa, umumy eksport tortundan diňe 18,3 göterim paý alyp bilerler. Şonuň ýaly-da, eksportda 10-49 adam işleýän kiçi kärhanalaryň paýy 17,3 göterim, 50-249 adam işleýän orta kärhanalaryň paýy 18,3 göterim boldy. Bu, KOK-laryň eksporta gatnaşygynyň ýokarydygyny görkezýär, ýöne maliýe mukdary boýunça iri kompaniýalardan yza galýar.

Uly kärhanalaryň importdaky aşa agramy dowam edýär

Import frontunda uly göwrümli başlangyçlaryň agramy has aýdyň duýuldy. 250 ýa-da has köp işgäri bolan iri kompaniýalar, import edilýän kärhanalaryň bary-ýogy 1,1 göterimini emele getirýän hem bolsa, importyň umumy bahasynyň 59,4 göterimini diňe özi düzdi. Beýleki tarapdan, kiçi göwrümli kärhanalaryň importdaky paýy 10,7 göterim boldy; Kiçi kärhanalaryň import paýy 11,9 göterim, orta kärhanalaryň import paýy 18,0 göterim boldy. Bu statistika, iri senagat kärhanalarynyň Türkiýede senagat önümçiliginde we çig mal üpjünçiligi prosesinde esasy rol oýnamagyny dowam etdirýändigini subut edýär.