Daşary söwda hasabaty: Eksportda ýazgy we importda azalmak

Söwda ministrliginiň konferensiýa zalynda geçirilen metbugat ýygnagynda Söwda ministri Bolat we Türk eksportçylary mejlisiniň (TİM) prezidenti Mustafa Gültepe maý aýy üçin daşary söwda maglumatlaryny halk bilen paýlaşdy. Türkiye ykdysady çydamlylygyna ünsi çeken Bolat, Türkiýeniň global ösüş çaklamalaryna garamazdan garaşylýandan has pes ösüşde, işde we eksportda güýçli görkezijini görkezendigini aýtdy.

Global Ykdysadyýet we Türkiýanyň Çydamlylygy

Bolat dünýä ykdysadyýetiniň kyn prosesi we geosyýasy dartgynlyklary we logiki dartgynlyklary başdan geçirýändigini aýtdy. Bu kyn şertlere garamazdan, Türkiýanyň ykdysady ösüş depgininiň ýylyň birinji çärýeginde 2,5 göterim bolandygyny we yzly-yzyna 23 çärýek ösüş gazanandygyny mälim etdi. Türkiýeniň ykdysady göwrüminiň 1 trillion 639 milliard dollara ýetendigini aýtdy.

Işsizligiň ýeke sanly nyrhy

Işsizligiň derejesi barada aýdanymyzda, Bolat aprel aýynda işsizligiň derejesiniň 8,2 göterimdigini we bu görkezijiniň 36 aýyň dowamynda ýeke sanlarda galýandygyny aýtdy. Bu ösüşiň Türkiýanyň zähmet bazaryndaky durnuklylygyny görkezýändigini mälim etdi.

Eksportdaky taryhy ýazgylar

Senenama täsiri sebäpli negatiwlikleri başdan geçirendigine garamazdan maý aýynda eksportyň gowy görkezijini görkezendigini aýdyp, Bolat respublikanyň taryhynda aýlyk eksport rekordynyň 24,8 milliard dollar bilen döwülendigini ýatlatdy. Maý aýynyň dynç alyşlarynyň eksporta ýaramaz täsir edendigini, şeýle hem importyň we daşary söwda defisitiniň azalandygyny aýtdy. Eksportyň şu aýda 9,3 göterim azalmagy bilen 22,5 milliard dollar bolandygyny mälim etdi.

Iýun garaşmalary we eksport öndürijiligi

Iýun aýynda milli ýa-da dini baýramçylygyň bolmazlygy sebäpli eksportyň ýokarlanmagyna garaşýandyklaryny mälim eden Bolat, ýokary sanlaryň her ýyl görülip bilinjekdigini aýtdy. Döwrüň iň ýokary gündelik eksport derejesiniň 22-nji maýda 2,4 milliard dollar bilen gazanylandygyny aýtdy.

Aýlag ýurtlary we tehnologiki önümleriň eksporty

Aýlag ýurtlaryna eksportyň mart aýynda konfliktler sebäpli 30 göterim azalandygyny, ýöne aprel we maý aýlarynda dikelişiň hasaba alnandygyny aýtdy. Türkiye orta we ýokary tehnologiýaly önümleriň eksportynda möhüm öňe gidişlik edendigini we ýanwar-maý aýlarynda bu önümleriň eksport paýynyň 44 göterime ýetendigini aýtdy. Importyň bu azalmagy daşary söwda defisitiniň gowulaşmagyna getirdi. Januaryanwar-maý aýlarynda importyň 0,8 göterim azalandygyny we altyn we awtoulag importynyň azalmagynyň has täsirli bolandygyny aýtdy.

ualyllyk daşary söwda maglumatlary

Bolat ýyllyk maglumatlarda eksportyň 273,5 milliard dollardygyny we bu görkezijide 250 million dollar artandygyny aýtdy. Annualyllyk importyň 4,2 göterim ýokarlap, 367 milliard 200 million dollara, daşary söwda defisitiniň bolsa 93 milliard 650 million dollara barabar bolandygyny habar berdi. Eksport-import gurşawynyň ýyllyk esasda 74,5 göterimdigini aýtdy.

Indiki döwre garaşylýanlar

Senenama effektleriniň iýun aýynyň ahyryna çenli köplenç ýok boljakdygyny we has düşnükli suratyň boljakdygyny aýdyp, Bolat ýyllyk daşary söwda defisitini ýylyň ahyryna çenli 92,2 milliard dollara çenli azaltmak maksadyny ýene bir gezek gaýtalady. Ilkinji bäş aýda importyň 1,2 göterim ýokarlap, takmynan 154 milliard dollara, eksportyň bolsa 0,3 göterim ýokarlap, 111,2 milliard dollara ýetendigini aýtdy. Daşary söwda mukdarynyň 265 milliard dollar, daşary söwda defisitiniň ilkinji bäş aýda 42,7 milliard dollar bolandygyny aýtdy.