2027 IMEI hasaba alyş ýygymynyň bahasy: Bahalandyryş bahasy bilen 70 müň lira ýakynlaşyp biler

Türkiýedäki ýokary salgytlar we walýuta hümmetleriniň üýtgemegi sebäpli tehnologiki önümleriň bahalary ýokarlanmagyny dowam etdirýän wagtynda, daşary ýurtlardan pasporta getirilen jübi telefonlaryny gaýtadan işlemek üçin töleg bolan IMEI hasaba alyş töleginiň 2027-nji ýyldaky çaklamalary aýdyň bolup başlady. Türkiýäniň statistika instituty (TUIK) tarapyndan yglan ediljek içerki önüm öndürijileriň bahasy indeksi (D-PPI) maglumatlary indiki ýyl ulanyljak gaýtadan bahalandyryş derejesini kesgitlär.

2027-nji ýyldaky gaýtadan bahalandyryş derejesi nädip kesgitlener?

2027-nji ýylda ulanyljak gaýtadan bahalandyryş nyrhy, salgyt amallary kanunyna laýyklykda PPI-iň 12 aýlyk ortaça üýtgemegine görä hasaplanar. TURKSTAT tarapyndan yglan ediljek inflýasiýa maglumatlaryndan soň salgytlar, ýygymlar we jerimeler üçin ulanyljak ýokarlandyryş nyrhlary noýabr aýynda çap ediljek bildiriş bilen resmi taýdan yglan ediler. Bu amal, ýylyň ahyryna çenli maliýe borçnamalarynyň esasyny düzer.

IMEI hasaba alyş tölegi 70 müň lira ýakynlaşarmy?

Hasaplamalara görä, TURKSTAT oktýabr aýy üçin aýlyk PPI üýtgemesini 2 göterim diýip yglan etse, gaýtadan bahalandyrmak üçin esas bolan 12 aýlyk ortaça PPI 27,89 göterim bolar. Bu nyrh ulanylsa, 2026-njy ýylda 54 müň 258 lira bolan IMEI hasaba alyş tölegi 2027-nji ýylda 69 müň 391 lira çenli artyp biler. Öňki ýyllara seretseň, 2021-nji ýylda 2 müň 6 TL bolan bu bahanyň 2024-nji ýylda 31 müň 692 TL we 2025-nji ýylda 45 müň 614 TL ýokarlanandygy görünýär.

Daşary ýurtlardan getirilen jübi telefonlarynyň pasporty gaýtadan işlemek wagtynda ulanylýan IMEI hasaba alyş tölegi her ýyl yglan edilýän gaýtadan bahalandyryş nyrhyna laýyklykda täzelenýär. 2027-nji ýylda göz öňünde tutulan 27,89 göterim ösüş, häzirki ykdysady maglumatlar esasynda hasaplanýar, salgytlaryň we ýygymlaryň gaýtadan bahalandyryş derejesini 50 göterim ýokarlandyrmak ýa-da peseltmek üçin Prezidentiň ygtyýaryna zyýan bermezden hasaplanýar.

Kanunçylyga laýyklykda prezident salgytlary we ýygymlary azaltmak üçin ygtyýarlykdan peýdalanyp biler, ýöne jerimeleri azaltmak hukugy ýok. Orta möhletli maksatnamadaky inflýasiýa maksatlaryny we öňki ýyllarda durmuşa geçiriş amallaryny göz öňünde tutsak, gutarnykly karar noýabr aýynda çap ediljek resmi habarnamada tamamlanar. Raýatlar üçin bu etapdaky häzirki bildirişleri we resmi gazetde çap edilmeli habarnamalary ýerine ýetirmek möhümdir.

Netije

Daşary ýurtlardan telefon getirmegiň çykdajylarynyň gaýtadan bahalandyryş nyrhlarynyň ýokarlanmagy bilen ýylsaýyn ýokarlanýandygy görünýär. Bu ýagdaý daşary ýurtlardan enjam satyn almagyň ykdysady artykmaçlygyny kem-kemden azaldar we ulanyjylary ýerli bazardaky bahalara gönükdirýär.

Esasanam soňky ýyllarda IMEI hasaba alyş tölegleriniň çalt ýokarlanmagy tehnologiki enjamlara giriş bahasyna gönüden-göni täsir edýän faktor boldy. 2027-nji ýylda göz öňünde tutulan sanlar, pasport belligini göz öňünde tutýan ulanyjylar üçin çykdajy derňewiniň ähmiýetini ýene bir gezek açýar.

Mümkin täsirler

IMEI hasaba alyş töleginiň bu ýokarlanmagy, daşary ýurtlardan telefon getirýän aýratyn ulanyjylaryň isleglerini üýtgedip biler. Hasaba alyş tölegi enjamyň bahasyna ýakynlaşsa ýa-da ondan ýokary bolsa, enjamlary daşary ýurtlardan getirmek meýliniň peselmegi bolup biler.

Mundan başga-da, bu ikinji el bazaryndaky enjamlaryň bahalandyrylmagyna we kepillik üpjünçiligi ýaly elementleri sorag edýän sarp edijilere sebäp bolup biler. Hasaba alyş tölegleriniň ýokarlanmagy, bikanun ýa-da hasaba alynmadyk enjamlary ulanmak bilen baglanyşykly barlaglaryň we hukuk kadalarynyň ähmiýetini artdyryp biler.