ABŞ bilen Eýranyň arasynda Hormuz bogazynda dartgynly gepleşikler

Eýran bilen Oman arasynda Hormuz bogazynyň işi barada dowam edýän gepleşikler halkara jedellerine sebäp bolýar. ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio bogazyň halkara suwudygyny aýtdy we geçiş töleginiň talap edilip bilinmejekdigini aýtdy.

ABŞ bilen Eýranyň arasynda dowam edýän gepleşikler

ABŞ bilen Eýranyň arasynda baglaşylan şertnamadan soň gepleşikler dowam etdirilýär. Bu etapda iň täsir galdyryjy meseleleriň biri Hormuz bogazynyň ýagdaýy. Eýranyň bu bogazda täze düzgünler girizmek islegi ABŞ-nyň reaksiýasyna sebäp boldy. ABŞ bu inisiatiwany halkara hukugyna ters gelýär.

Hormuz bogazynyň halkara ýagdaýy

Marko Rubio Aýlag saparynyň çäginde Birleşen Arap Emirlikleriniň paýtagty Abu Dabä geldi. Bu ýerdäki metbugata beren beýanatynda Hormuz bogazynyň halkara suwlarydygyny aýtdy. Rubio: "Bar bolan halkara hukugyna laýyklykda hiç bir ýurduň bu suwlar arkaly üstaşyr töleglerini almaga hukugy ýok".

Eýran we global maýa goýumlar

Eýranyň global maýa goýum mümkinçiliklerinden peýdalanyp biljekdigi baradaky soraga jogap beren Rubio, bu ýagdaýyň Tähran administrasiýasynyň görjek ädimlerine baglydygyny aýtdy. "Eýran terrorçylygy eksport edýän ynkylap hereketi däl-de, adaty bir döwlet bolmak islese, daşary ýurt maýa goýumlaryndan uly mümkinçilikleri alyp biler". Şeýle hem sözüniň üstüni ýetirdi. Rubio, Eýran tarapyndan goldanýan proksi güýçleriň hüjümleriniň bes edilmelidigini we bu meseläniň gepleşiklerde ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny aýtdy. Bu beýannamalar sebitdäki dartgynlygyň näderejede ýokarydygyny görkezýär. dünýä nebit söwdasynyň iň möhüm ugurlaryndan biri hasaplanýar. Şol sebäpli Bosforyň ýagdaýy baradaky çekişmeler dünýä energiýa bazarlaryna-da ýakyndan gyzyklanýar. Islendik tölegiň durmuşa geçirilmegi nebitiň bahasyna ep-esli täsir edip biler.

Geljekde bolup biljek ösüşler

Hormuz bogazy bilen baglanyşykly bu dartgynly gepleşikler sebitdäki uzak möhletleýin strategiki deňagramlylygy üýtgedip biler. ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky bu jedeliň diňe iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklara däl, eýsem global söwda we howpsuzlyk syýasatlaryna-da täsir edip biler.