ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky jedelli Memorandum: Jikme-jiklikler we täsirler

ABŞ bilen Eýran arasynda baglaşylan şertnamanyň jikme-jiklikleri ady aýdylmadyk işgärlere esaslanýan CNN tarapyndan halka mälim edildi. Eýranyň içerki halka aňsatlyk bilen düşündirilmegi üçin şertnamanyň diliniň bilkastlaýyn düşnüksiz saklanandygy öňe sürüldi. Bu näbellilik şertnamanyň düýp manysyny we geljekdäki täsirlerini hasam gyzyklandyrýar.

Ylalaşygyň manysy we mazmuny

ABŞ-ly bir resmi şertnamanyň tekstiniň esasan syýasy resminama bolandygyny aýtdy. Bu resminama sanksiýalary ýatyrmak, ýadro şertnamalary baglaşmak we doňdurylan serişdeleri boşatmak ýaly elementleri öz içine alýar. Şeýle-de bolsa, bu ädimleriň durmuşa geçiriljek wagtynyň ösüşe baglydygy aýdylýar. Maliýe serişdeleriniň boşadylmagy degişli mehanizmler barada ylalaşyk gazanylandan soň amala aşyrylar. Prezident Donald Trump we beýleki resmileriň bu paýnamalaryň ýok ediljekdigi baradaky aýdanlaryna garamazdan, memorandumda diňe Eýranyň "ýadro ýaragyny öndürmejekdigini tassyklaýandygy" aýdylýar. Bu nukdaýnazardan Tähranda 300 milliard dollarlyk ösüş gaznasyndan peýdalanmak mümkinçiligi bolup biler. Şeýle-de bolsa, Eýranyň doňdurylan emläkleriniň boşadylmagy bilen baglanyşykly jikme-jiklikler näbelliligine galýar we bu etapyň gepleşiklerde edilmeli öňegidişlige baglydygy aýdylýar. Şeýle hem ABŞ bu satuwlar üçin sanksiýalardan boşadylsa gerek. Bu ýagdaý, Eýranyň ykdysadyýetiniň dikeldilmegine goşant goşup biler.

Eýranyň ýolbaşçylarynyň garaýşy

Resmiler Eýranyň lideri Mojtaba Hameneýiň şertnamany ýuwaşlyk bilen tassyklandygyny öňe sürýärler. Juma güni başlajak we 60 gün dowam etjek gepleşikler Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna Eýranyň öz borçnamalaryna näderejede ygrarlydygyny we ýadro pudagynda haýsy eglişikleri etmäge taýýardygyny kesgitlemäge mümkinçilik döreder.

Bu proses iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň geljegini ep-esli derejede üýtgedip biler. Ylalaşygyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi sebitde öňden bäri dowam edýän dartgynlygyň azalmagyna goşant goşup biler. Şeýle-de bolsa, näbellilikler we bolup biläýjek kynçylyklar prosesiň çylşyrymlylygyny ýokarlandyrýar we seresaplylyk bilen gözegçilik edilmeli döwür başlaýar.