ABŞ-Eýran söweşinde gyzgyn ösüş: Pakistan we Kataryň möhüm diplomatik hereketi

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky güýçlenýän harby dartgynlykdan soň, diplomatik lobbilerde köp wagt bar. Pakistanyň hökümet çeşmelerinden alnan maglumatlara görä Waşington bilen Tähran administrasiýalarynyň arasynda göni we gytaklaýyn aragatnaşyklar möhüm derejä ýetdi. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Amerikan goşunyna "Eýrana garşy täze harby operasiýa geçirmezligi" tabşyrandygy baradaky aýyplamalar sebitdäki parahatçylyga bolan umytlary janlandyrdy.

Diplomatiýa traffigi çaltlaşdy: Päkistan bilen Kataryň ot açyşlygy başlangyjy

Sebit urşunyň öňüni almak üçin araçy wezipesini alan Pakistan we Katar taraplara anyk çözgüt meýilnamasyny hödürlediler. Iki araçy ýurt tarapyndan taýýarlanan teklipde Waşington bilen Tähranyň soňky çaknyşyk tolkuny başlamazdan ozal harby pozisiýalaryna gaýdyp gelmegi we hemişelik atyşyk üçin gepleşik stolunda oturmagy göz öňünde tutulýar. Berilýän maglumata görä ABŞ we Eýran bu teklibe oňyn jogap berdiler we krizisi ýeňip geçmek üçin diplomatiýany we gepleşikleri makul bilýändiklerini mälim etdiler. Hüjümlerdäki arakesme, togtadylan parahatçylyk gepleşikleriniň täzeden başlamagyna garaşylýanlary güýçlendirýär.

Hormuz bogazyndaky gowşak deňagramlylyk we Trumpyň möhüm karary

Diplomatik çeşmeler atyşygyň aşa duýgur ýerlerde, esasanam dünýä söwdasynyň özeni bolan Hormuz bogazynda we töwereginde dowam edýändigini nygtaýarlar. Häkimiýetler konfliktleriň islendik wagt täze prowokasiýa ýa-da düzgün bozmak bilen höküm sürüp biljekdigini duýdurýarlar we häzirki asudalygy saklamak üçin araçy ýurtlaryň iki paýtagt bilen üznüksiz aragatnaşyk saklaýandyklaryny aýdýarlar. ABŞ-da ýerleşýän “Axios” habar saýtynyň hökümet çeşmelerine esaslanýan talaplaryna görä, prezident Trump anna güni meýilleşdirilýän Eýrana edilen giň gerimli hüjümi makullamady we goşuna täze howa operasiýasyny geçirmezligi tabşyrdy. Şol bir wagtyň özünde, Omani delegasiýasy Tährana gelip, diplomatik utgaşdyrmagyň çuňlugyny açyp, Hormuz bogazynyň howpsuz geçmek üçin açylmagyny ara alyp maslahatlaşdy. Şeýle-de bolsa, ýumşamagyň bu duýduryşlarynyň hemmesine garamazdan, ABŞ goşunynyň giň gerimli harby operasiýa ssenarilerinde işlemegini dowam etdirýändigi barada alnan maglumatlaryň arasynda.

Yslamabat ylalaşygyndan şu güne çenli: Bu proses nädip saklandy?

ABŞ we Ysraýyl hyzmatdaşlygynyň Eýranyň territoriýasyna garşy alyp baran amallary bilen başlanan urşy bes etmek üçin taraplar 14-nji iýunda Yslamabat taryhy şertnamasyna gol çekdiler. Bu şertnamanyň çäginde gutarnykly we hemişelik parahatçylyk şertnamasyny baglaşmak üçin 60 günlük gepleşik senenamasy kesgitlenildi. Şeýle-de bolsa, parahatçylyk prosesi uzak dowam edip bilmedi. ABŞ goşuny 8-nji iýulda Eýranyň pozisiýalaryna garşy täze harby operasiýa başlansoň, Tähran administrasiýasy ar aldy we goňşy ýurtlarda ýerleşýän ABŞ harby bazalaryny nyşana aldy. Bu bölünişikden soň Pakistan we Katar tarapyndan başlanan täze başlangyç sebiti umumy betbagtçylykdan goramak üçin iň soňky pursat hasaplanýar.