Ahmet Haşim: Türk edebiýatynyň nury we agşam şahyry

Ahmet Haşim poeziýada we prozada türk edebiýatynda çuňňur yz galdyran ýazyjy. Fecr-i Ati jemgyýetiniň esasy atlaryndan biri bolan Haşim, eserleri bilen edebiýat dünýäsinde özüne orun tapdy. 1887-nji ýylda Bagdatda doglan Bu ussat ýazyjy çagalyk ýyllaryny Tigr derýasynyň kenarynda geçirdi we bu döwürde başdan geçiren duýgulary geljekde ýazjak eserlerine ylham berdi. Kakasynyň bellenmegi sebäpli bilimini dürli şäherlerde gutaran Haşim, ejesi ölenden soň 1895-nji ýylda Stambula göçmeli boldy. Bilimini Numune-i Terakki mekdebinde başlan Haşim, bir ýyl soň Galatasaraý orta mekdebine geçdi.

Orta mekdepde okaýarka Ahmet Hikmet Müftüoogludan edebiýat sapaklaryny alyp barýarka, Tewfik Fikret ony dil we orfografiýa sapaklaryna alyp bardy. Bu döwürde edebiýata bolan gyzyklanmasy artdy we bu ugurda ilkinji eserlerini öndürip başlady. Müftüoğlunyň we bir dostunyň beren "Fransuz şygryýet antologiýasy" atly eser edebi gözýetimini giňeltdi. estetika. Toparyň şygary, "Edebiýaty ideologiýa däl-de, estetikanyň ygtyýaryna bermek" şygary Haşimiň edebi düşünjesine-de laýyk gelýärdi. 1912-1914-nji ýyllar aralygynda Maliýe ministrliginde terjimeçi bolup işledi. 1913-nji ýylda Fecr-i Ati jemgyýeti dargansoň, Haşim edebi önümçiliginde biraz dynç aldy.

I. Jahan urşy we ondan soňky

I. Ikinji jahan urşy döwründe ätiýaçlyk ofiser hökmünde harby gulluga çagyrylan Haşim, bu döwürde upakup Kadri Karaosmanogly bilen gulluk etdi. Uruşdan soň Döwlet karz administrasiýasynda we Osman bankynda işledi. Journalurnalistika işini we döwlet gullugy durmuşyny dowam etdirip, Haşim Akşam we İkdam gazetlerinde makalalar ýazdy.

1921-nji ýylda neşir edilen "Köl sagatlary" atly kitaby bilen yaahýa Kemal Beýatliden soň arassa poeziýanyň möhüm wekilleriniň biri hökmünde kabul edildi. Bu eser Şeýh Galipiň estetikasy bilen iýmitlenip, dört sagatdan ybarat: "Köl sagatlary", "Guşlar köli", "Erkin jadylar" we "Dürli goşgular".

Pari Paris we Frankfurt ýyllary

Ahmet Haşim 1924-nji ýylda böwrek keseli sebäpli Pari Parise gidipdi. 1926-njy ýylda ýene Pari Parise we 1932-nji ýylda Frankfurt şäherine gitdi we bejergi gözlegini dowam etdirdi, ýöne islän netijesini alman gaýdyp gelmeli boldy. Synlaryny Pari Parise eden saparyndan "Frankfurt Travelogue" atly eserinde ýygnady. Şeýle hem, 1928-nji ýylda " Bize görä " kitabynda häzirki makalalaryny bir ýere jemledi. Goşgularynda içerki sazlaşygy we şekilleriň baýlygyny ileri tutýan awtor, esasanam gün ýaşýan mowzuklar bilen iş salyşanda, türk edebiýatynda " agşam şahyry " adyna eýe boldy.

"Ömrüm meniň üçin ody" diýýän Haşim, ömrüniň soňky günlerinde "Güzin" diýip atlandyran Zarife Özgünlü bilen durmuş gurdy. 1933-nji ýylyň 4-nji iýunynda Kadyköýdäki öýünde, ösen keseli sebäpli 49 ýaşynda aradan çykdy. Eýüp gonamçylygynda jaýlanan Haşim, ýatdan çykmajak goşgulary bilen edebiýat dünýäsinde hemişelik yz galdyrdy.