BAE Hormuz bogazyndan geçýän turbageçiriji taslamasyny çaltlaşdyrýar

Birleşen Arap Emirlikleri (BAE) strategiki Hormuz bogazyndan geçip, nebit eksportyny artdyrmak üçin döreden täze turbageçiriji taslamasyny çaltlaşdyrmak kararyna geldi. Bu karar Abu Dabiniň şazadasy Halid bin Muhammet bin Zaýed Al Nahaýanyň ýolbaşçylygynda geçirilen ADNOC geňeşiniň mejlisinde kabul edildi. Duşuşykda ýene-de bir möhüm mesele, ADNOC-yň Fuceyra üsti bilen eksport kuwwatyny iki esse artdyrjak Günbatar-Gündogar Turbageçiriji taslamasy boldy.

Taslamanyň jikme-jiklikleri we maksatlary

Şazada Al Nahýan, turbageçirijiniň 2027-nji ýylda tamamlanmagyna garaşylýandygyny we bu taslamanyň durmuşa geçirilmegini üpjün etjekdigini aýtdy. Täze turbageçirijiniň Hormuz bogazyndan aýlanyp, energiýa eksportyny has ygtybarly ugra gönükdirmegi maksat edinýändigi mälim edildi.

Hormuz bogazynyň strategiki ähmiýeti

BAE-nyň Günbatar-Gündogar turbageçirijisi Habşan gury ýer desgalaryndan Oman aýlagynyň Fujairah portuna çenli 1,5-1 bar. Şeýle-de bolsa, häzirki ulanylýan kuwwatlyk günde 700 müň barrele deňdir. Bu taslama, esasanam Eýran strategiki bogazy ýapandan soň energiýa howpsuzlygy üçin möhümdir.

Energetika krizisi we geosyýasy dartgynlyk

28-nji fewralda Eýran ABŞ-Ysraýyl bilelikdäki hüjümlerinden soň Hormuz bogazyny ýapdy we bu nebitiň bahasynyň 65% ýokarlanmagyna sebäp boldy. 8-nji aprelde Pakistan tarapyndan araçylyk edilen gepleşikler netije bermedik mahaly ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump Eýrana deňiz gabawyny girizmek kararyna geldi. Bu döwürde, Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky deňiz gatnawy bilen baglanyşykly barha artýan dartgynlyk bogazyň strategiki ähmiýetini ýene bir gezek açdy.

Halkara gatnaşyklardaky ösüşler

17-nji aprelde Liwanda ot açyşlykdan soň Eýran Hormuz bogazyny söwda gämilerine açyk saklajakdygyny mälim etdi. Şeýle-de bolsa, ABŞ deňiz gabawyny dowam etdirýärkä, bogazdan geçmek üçin çäklendirmeler girizildi. Bu prosesiň dowamynda ABŞ bilen Eýranyň arasynda özara gämi gatnawlary bolup geçdi. Şeýle taslamalaryň ýakyn döwürde energiýa pudagynda geosyýasy dartgynlyga nähili täsir etjekdigi bilesigelijilik meselesidir. Taslamanyň tamamlanmagy sebitdäki energiýa söwdasyna täze bir dem alyp biler.