BMG hasabaty: 2025-nji ýylda 5,4 million adam bosgun gözlär

Birleşen Milletler Guramasynyň Bosgunlar boýunça Commissionerokary Komissary (BMHK) tarapyndan çap edilen iň soňky hasabatda 2025-nji ýyla çenli dünýäde 5,4 million adamyň zorluk we yzarlamalar sebäpli öýlerinden çykyp, beýleki ýurtlara gaçybatalga tapjakdygy aýan edildi. Bu hasabat dünýädäki göçüriş tendensiýalary barada jikme-jik maglumat berýär we ajaýyp netijeleri hödürleýär.

Global göçüriş maglumatlary we tendensiýalary

BMG BMCK-nyň Global tendensiýa hasabatynda 2025-nji ýylda 5,4 million adamyň zor bilen göçüriljekdigi we köpleriň zorlukdan we yzarlamalardan gaçmak isleýändigi aýdylýar. Hasabatda geçen ýyl 14,7 million adamyň öýlerine ýa-da ýurtlaryna gaýdyp gelendigi, bu mukdaryň 4,4 millionynyň bosgun, 10,3 millionynyň bolsa öýlerinden göçürilendigi nygtalýar. Owganystan, Sudan we Siriýa ýaly ýurtlarda girdejileriň köpelmegi bu ýagdaýy goldaýar.

Bosgunlaryň gaýdyp gelmegi we içerki howpsuzlyk meseleleri

Hasabatda bosgunlaryň gaýdyp gelişiniň 60 ýyl ozal, ýazgylar başlananda ikinji derejä ýetendigi aýdylýar. Şeýle-de bolsa, bosgunlaryň köpüsi basyş we howply şertlerde öýlerine gaýdýarlar. Bosgunlaryň sanynyň 2025-nji ýyla çenli 3 göterim azaljakdygy we 41,6 milliona çenli azaljakdygy çaklanylýar. Şeýle-de bolsa, 9 million adam henizem gaçybatalga haýyşlarynyň gutarmagyna garaşýar we 68,7 million adam öz ýurtlarynda göçürilýär. Birleşen Milletler Guramasynyň Bosgunlar boýunça ýokary komissary Berhem Salih bosgunlaryň 70 göteriminiň birnäçe ýyl bäri bosgunlykda bolandygyny we köpüsiniň garyplyk çäginden aşakda ýaşaýandygyny aýtdy. Salih halkara jemgyýetçiligini göçürmegi we ynsanperwer kömegine garaşlylygy azaldýan täze başlangyçlary kabul etmäge çagyrýar.

Göçmäge täze çemeleşmeler

Salih bosgunlaryň göçürilmeginiň ilki bilen durmuş ýoly bolandygyny, ýöne wagtyň geçmegi bilen ömürlik ýagdaýa öwrülendigini aýdýar. Ynsanperwer kömegiň halas ediji, ýöne bosgunlara geljegine gözegçilik etmegine ýol bermeýändigini aýdýar. Şonuň üçin uruşdan we sütemden gaçýan adamlar üçin umyt we mümkinçilik döredýän täze paradigma çalşygynyň zerurdygyny nygtaýar.

Geljek üçin maksatlar we çözgütler

Geljek on ýylda ynsanperwer kömegine garaşly uzak möhletli göçürilen bosgunlaryň sanyny ýarymdan gowrak azaltmagy maksat edinýändiklerini mälim eden Salih, pes we orta girdejili ýurtlarda bosgunlara ünsi jemlejekdigini we girdeji we göçürmek ýaly usullar arkaly öz-özüni üpjün etjekdigini aýtdy. Bu işde hökümetleriň, gumanitar guramalaryň, hususy pudagyň we raýat jemgyýetiniň rol oýnamalydygyny aýtdy.

Meýletin gaýdyp gelmegiň ileri tutulýan çözgüt bolmalydygyny aýdyp, Salih uly konfliktleri çözmegiň millionlarça bosgunyň howpsuz we abraýly gaýdyp gelmegini üpjün edip biljekdigini aýtdy. Gaçybatalga we gorag işleriniň jedelsiz möhümdigini, emma millionlarça bosgunyň ençeme ýyllap duzakda galmagynyň kabul edilip bilinmejekdigini aýdýar. Özüne bolan ynamy ýokarlandyrmak we durmuşy gowulaşdyrmak üçin ägirt uly, ýetip bolýan we ölçenip boljak maksatlary goýandyklaryny belleýär.

Bu tagallalaryň millionlarça adamyň geljekdäki garaşyşlaryny gowulandyrmagy we has adalatly dünýä tertibini döretmegi maksat edinýändigini aýdyp, Salih halkara jemgyýetçiliginiň bu maksada gönükdirilen tagallalaryny artdyrmagyň ähmiýetine ünsi çekdi.