"Bosniýanyň gassaby" Ratko Mladic Gaagadaky kamerasynda öldi: Ömürlik höküm edilen uruş jenaýaty

Bosniýa we Gersegowinadaky Respublika Srpska (RTRS) radio teleýaýlymynyň beren iň soňky maglumatyna görä, uzak wagtlap saglyk ýagdaýy bilen göreşýän Ratko Mladiç 84 ýaşynda aradan çykdy. Adamzada garşy agyr jenaýatlar üçin ömürlik türme tussaglygyna höküm edilen Serbiýanyň öňki serkerdesi, Gollandiýadaky türmede öldi.

Srebrenisa genosidi we adamzada garşy jenaýatlar

Öňki ugugoslawiýa üçin Halkara Jenaýat Kazyýeti (ICTY) Ratko Mladigi 2017-nji ýylda geçirilen taryhy diňlenişikde genosid, adamzada garşy jenaýat we uruş kanunyny bozmakda aýyplap, ömürlik türme tussaglygyna höküm etdi. Mladic; 1995-nji ýylyň iýul aýynda bolup geçen we azyndan 8,372 Bosniýa raýatynyň yzygiderli öldürilmegine gatnaşan Srebrenisa genosidiniň baş jogapkär we öjükdiriji hökmünde taryha girdi.

Kazyýetiň maglumatlaryna görä, Mladic Bosniýa raýatlaryny rehimsiz yzarlamak, ýok etmek, öldürmek, sürgün etmek we zor bilen göçürmek syýasatyna ýolbaşçylyk edipdir. Mundan başga-da, birnäçe ýyllap dowam eden Saraýewonyň ​​gabawy wagtynda mergenler we agyr artilleriýa otlary bilen parahat ilatyň gyrylmagynda esasy rol oýnady. Uruş döwründe Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) çäginde gulluk edýän parahatçylygy goraýjy güýçleri girew almak barada buýruk beren adam.

Harby geçmişi we "Bosniýanyň gassaby" adyna barýan ýoly

"Bosniýanyň gassaby" hökmünde taryha giren Ratko Mladiç 1942-nji ýylda Bosniýa we Gersegowinanyň gündogar sebitindäki Kalinowik şäheriniň golaýyndaky Bozanowiç obasynda dünýä indi. Harby karýerasyna Belgradda alan täliminden başlap, ugugoslaw halk goşunynda (JNA) işjeň we möhüm wezipeleri öz üstüne aldy.

Bosniýa we Gersegowinadaky ganly söweş tutaşandan soň, 1992-nji ýylyň maý aýynda täze döredilen Respublika Srpska goşunynyň Baş ştabynyň başlygy wezipesine bellendi. Mladic bu möhüm wezipäni 1996-njy ýyla çenli dowam etdirdi we şol ýerde harby güýçlere rehimsizlik bilen ýolbaşçylyk etdi. Eden uruş jenaýatlary sebäpli halkara jemgyýetçiliginde uly ýigrenç bilen ýatlansa-da, Serbiýanyň käbir milletçi toparlary we Bosniýa we Gersegowinanyň Republika Srpska guramasy tarapyndan "gahryman" hökmünde görülmegini dowam etdirdi.

16 ýyl gaçmak we ele almak prosesi

Gaagadaky öňki ugugoslawiýa üçin Halkara Jenaýat Kazyýeti uruş henizem gyzgalaňly wagtynda 1995-nji ýylyň 24-nji iýulynda Mladiçe garşy ilkinji aýyplama taýýarlady. Şeýle-de bolsa, Mladic Bosniýa söweşi gutarandan soň goňşy Serbiýa gaçyp, takmynan 16 ýyllap adalatdan gizlenip bildi.

Serbiýanyň häkimiýetleriniň uzak wagtlap "Mladigiň nirededigini bilemzok" diýen resmi beýanatlaryna garamazdan, gaçgak serkerdäniň döwlet edaralarynyň täsirli adamlary tarapyndan goralandygy baradaky aýyplamalar gün tertibinde galýar. Aslynda, ýerli teleýaýlym kanallaryna ýaýradylan käbir suratlar Mladigiň köp adamly çärelere gatnaşýandygyny, gyzyl duýduryş bilen gözlenýän hem bolsa töweregindäkiler bilen gyzykly we erkin surata düşýändigini görkezdi.

Uly halkara basyşyndan soň, Ratko Mladiç 2011-nji ýylyň 26-njy maýynda Serbiýanyň Zrenjanin şäheriniň golaýyndaky Lazarewo obasynda geçirilen ýörite operasiýada tussag edildi. Tiz wagtdan 2011-nji ýylyň 31-nji maýynda Gaaga kazyýet işine geçirildi.