CAATSA we F-35 Daşary işler ministri Hakan Fidanyň: "soonakynda netijä geleris" beýany

Daşary işler ministri Hakan Fidan, gatnaşan teleýaýlym programmasynda NATO sammiti, sebitdäki wakalar we Türkiýe-ABŞ gatnaşyklarynyň geljegi barada diýseň möhüm baha berdi. Premýer-ministr Rejep Taýyp Erdoganyň ýolbaşçylygyndaky Türkiýäniň daşary syýasatynyň sammitde taryhy üstünlik gazandygyna ünsi çeken Fidan, global goranyş ekosistemasyndan sanksiýalary ýatyrmak prosesine çenli köp strategiki temalara düşündiriş berdi.

NATO 3.0 döwri: Howpsuzlygy paýlaşmakdan başlap, ekosistemanyň döredilmegine

Daşary işler ministri Hakan Fidan, NATO-nyň taryhy özgerişlikleri başdan geçirendigini aýdyp, bu bileleşigiň indi "NATO 3.0" atly täze tapgyra gadam basandygyny aýtdy. Sowuk uruş döwrüni 1.0 we ondan soňky netijeleri 2.0 diýip häsiýetlendiren Fidan, agza ýurtlaryň häzirki we çylşyrymly howplara garşy harby we goranyş senagatynyň mümkinçiliklerini birleşdirmelidigini aýtdy.

ABŞ-dan bäri nägilelik bildirýän "ýük paýlaşmak" meselesiniň Ankara sammitinde anyk syýasata öwrülendigini belläp, ministr Fidan goranyş pudagynyň indi diňe bir goldaw elementi bolman, eýsem strategiki meýilnamalaşdyrmagyň esasy diregi bolandygyny aýtdy. Türkiye, howa goranyş ulgamlary, uçarmanlar, uçar uçarlary we kiber gurallary ýaly ýokary tehnologiýa gönükdirilen taslamalary bilen bu işde bileleşik üçin görelde bolandygyny aýtdy. Soýuzdaşlaryň arasynda baglaşylan 50 milliard dollarlyk goranyş senagaty şertnamalarynyň Türkiýäniň goranyş senagatynyň geljegi üçin diýseň möhüm rol oýnaýandygyny aýtdy. Fransiýanyň prezidenti Makronyň Europeanewropanyň howpsuzlygy baradaky aýdanlaryna salgylanyp, Fidan Russiýa-Ukraina urşunyň bileleşigiň iki ganatynyň birek-birege mätäçdigini ýene bir gezek subut etdi.

Donald Trumpyň 7-nji iýulda sapary we ýolbaşçylaryň arasynda sinhronlaşma

Daşary işler ministri Hakan Fidan ABŞ-nyň öňki prezidenti Donald Trumpyň 7-nji iýulda Türkiýä eden resmi saparyna ünsi çekip, takmynan 6 sagat dowam eden bu möhüm ýygnagyň, Prezident Erdoganyň global liderlik garaýşynyň netijesinde bolup geçendigini aýtdy. Trumpyň bu sapary Prezident Erdogan üçin edenini köpçülige mälim edendigini ýatladýan Fidan, liderleriň arasyndaky bu güýçli gepleşikiň türk diplomatiýasy üçin ägirt uly gazançdygyny aýtdy.

Duşuşygyň dowamynda iki ýurduň arasyndaky söwda we goranyş senagaty hyzmatdaşlygyndan başga-da, Palestina, Liwan, Siriýa ýaly sebit krizisleriniň, Eýran bilen gepleşikler we Ukraina urşunyň hem ara alnyp maslahatlaşylandygyny aýtdy. Fidan sebitdäki problemalaryň öňünde umumy sinhronlaşma we düşünişmekde hereket edýän iki lideriň strategiki ähmiýetine ünsi çekdi.

CAATSA sanksiýalarynyň we F-35 krizisiniň ahyrynda

Ministr Fidan Türkiýä garşy girizilen CAATSA sanksiýalaryna we F-35 kysymly uçar satyn alyş amallaryna ünsi çekip, sanksiýalar diliniň ýaranlaryň arasynda ulanylmaly däldigini öňe sürdi. Europeanewropa ýurtlary bilen şuňa meňzeş meseleleriň diplomatik ýollar arkaly çözülendigini we ABŞ-da administratiw päsgelçilikleriň ýeňilendigini mälim eden Fidan, Kongresiň tassyklamagy bilen kazyýet işleriniň üstünde işlemegiň dowam edýändigini aýtdy.

Fidan baha berdi: "Iki lideriň hem CAATSA we F-35 meselelerinde doly islegi bar. Ministrler hökmünde zerur çäreleri görýäris, ýakyn wagtda oňyn netijä geleris." Türkiýanyň milli howpsuzlygyna hiç wagt zyýan bermejekdigini we başga alternatiwanyň ýokdugyny aýdyp, ministr Fidan kongresiň F-110 hereketlendirijileri bilen baglanyşykly kanuny habarnamasynyň düýn gutarandygyny aýtdy.