Çerkez sürgüniniň 162-nji ýylynda ýatdan çykmajak agyrylar

Russiýa Demirgazyk Kawkaz da giňeltmek syýasaty 1556 da başlanan we 308 ýyl dowam eden Kawkaz-Rus çar söweşi bilen amala aşyryldy. Bu uzyn prosesiň ahyrynda, 1864-nji ýylyň 21-nji maýynda Çerkezler uly betbagtçylyga uçrady we öz watanyndan sürgün edildi. Bu etapda köp çerkezler çar goşunyna goşulmaly ýa-da ýurtlaryny terk etmeli boldular. Göçürilen adamlaryň köpüsi Osman imperiýasynyň topraklaryna iberildi.

Sürgüniň aýylganç ölçegleri

Resmi däl maglumatlara görä, bir aýyň içinde takmynan 1,5 million çerkez sürgün edildi. Bosgunlyk sapary wagtynda ýüze çykan epidemiýalar, açlyk we agyr şertler sebäpli takmynan 500 müň adam öldi. Anapa, Noworossiýsk, Gelincik, Soçi we Adler ýaly portlardan gämiler bilen iberilen sirkliler Anadolynyň dürli ýerlerinde mesgen tutdular. ozozgat , Düzce , Adapazary we Kokaeli . Mundan başga-da, çerkezler Eastakyn Gündogaryň dürli sebitlerinde mesgen tutdular we wagtyň geçmegi bilen ýerli ilat bilen birleşdiler. Osmanly ýurtlaryna baryp bilmedikler rus kazak obalarynda mesgen tutdular.

foratdan çykmajak taryh

Bu sürgün rus ruslary tarapyndan uzak wagtlap meýilleşdirilen operasiýa bolup, Çerkez halky üçin agyr ýaralar bolupdy. Taryhdaky iň agyryly wakalaryň biri hasaplanýan bu sürgün, her ýyl Türkiýede ýaşaýan sirkliler tarapyndan ýatlanýar. Hatyra dabaralary deňizde ýakylýan "Nart oty" we "mazar daşy hüşgärligi" bilen başlaýar we "Sürgün kasamy" okamak bilen tamamlanýar.

Agyry ýatdan çykarylmaýan ýatlama çäreleri

Çerkez jemgyýetleri bu agyryly taryhy ýatdan çykarmazlyk üçin dürli çäreleri gurnaýarlar. Bu wakalar Çerkez medeniýetini dowam etdirmek we geljek nesillere geçirmek meselesinde möhüm ähmiýete eýe. Her ýyl geçirildi