COP31 Prezident, howany durmuşa geçirmek köprüsi bilen maliýeleşdirmäge mümkinçilik döreder

COP31 möhletli prezident, howanyň üýtgemegi bilen göreşýän ýurtlar üçin maliýe çeşmelerine elýeterliligi ýeňilleşdirmek we borçnamalary anyk maýa goýumlaryna öwürmek üçin Howany durmuşa geçirmek köprüsini (CIB-BRIDGE) ösdürdi. Efiopiýa, Fiji, Indoneziýa, Päkistan we Özbegistan synag ýurtlary hökmünde bellenen bu başlangyç, milli howanyň ileri tutulýan ugurlaryny we maýa goýum mümkinçiliklerini birleşdirip, pudaga maliýeleşdirmegi has çaltlaşdyrmagy maksat edinýär.

Howany durmuşa geçirmek köprüsi (CIB-BRIDGE) haýsy maksat bilen döredildi?

Howany durmuşa geçirmek köprüsi, Milli Goşant Deklarasiýalary (NDC) we Milli uýgunlaşma meýilnamalary (NAP) we bar bolan maliýeleşdiriş çözgütleri boýunça ýurtlar tarapyndan kesgitlenen ägirt uly howa maksatlarynyň arasyndaky laýyk gelmezligi çözmek üçin döredildi. Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri we COP31-iň prezidenti Murat Kurum, Fijidäki COP-dan öňki çärelere beren baha berişinde global goranyş çykdajylaryna ünsi çekdi we "liveaşaýan ýurduňyz ýok bolsa goranyş üçin 5 göterim sarp etmegiň näme manysy bar?" Ol öz beýany bilen howanyň maliýeleşdirilmeginiň möhümdigini aýtdy.

Synag ýurtlary BRIDGE mehanizmini nähili ulanarlar?

Efiopiýadan, Fijiden, Indoneziýadan, Päkistandan we Özbegistandan ybarat bäş synag döwleti, kesgitlän ýol kartalaryna laýyklykda maýa goýum taslama bukjalaryny döretmek arkaly mümkinçiliklerini güýçlendirer. Bu amalda, COP31 esasy ileri tutulýan ugurlarynyň arasynda döwlet we hususy pudagyň çeşmelerini birleşdirmegi, ýaşyl gurluşyk sertifikat ulgamlaryny ýaýratmagy we energiýa netijeliligini we parnik gazlarynyň zyňyndylaryny azaltmagy, esasanam ýer titremesi zolaklary ýaly şäher rekonstruksiýalarynda öz içine alýar.

COP31 möhletli prezidentiň başlangyjy bilen howany durmuşa geçirmek köprüsi, ösýän ýurtlaryň tehniki başarnyk we taslama taýýarlamak ýaly meselelerde ýüze çykýan kynçylyklaryny ýeňip geçmek bilen global howa maksatlary bilen hakyky maýa goýumlarynyň arasyndaky boşlugy ýapmagy maksat edinýär. Türk Ylymlar akademiýasynyň hasabatyna görä, 2035-nji ýyla çenli her ýyl azyndan 6,2 trillion dollarlyk klimat maliýeleşdirilmegi zerur diýlip çaklanylsa-da, CIB-BRIDGE bu çeşmäniň has täsirli we netijelere gönükdirilen paýlanmagy üçin köpri bolup hyzmat edýär.

Howanyň maliýeleşdirilmegi BMG-nyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasy, Kýoto teswirnamasy we Pari Paris şertnamasy esasynda amala aşyrylýar we Greenaşyl howa gaznasy (GCF) we Global daşky gurşaw desgasy (GEF) ýaly mehanizmler arkaly dolandyrylýar. Countriesurtlar bu gaznalaryň tehniki kriteriýalaryna we hasabat standartlaryna laýyklykda taslamalaryny taýýarlamak bilen ýüz tutýarlar we bu işdäki tehniki mümkinçilikleriň ýetmezçiligi BRIDGE ýaly täze işlenip düzülen başlangyçlar bilen goldanýar.

Netije

Global klimat re regimeiminiň esasy meselesi, borçnamanyň bolmazlygy däl-de, durmuşa geçirmek we maliýeleşdirmek meselesi ýaly bolup görünýär. Howanyň maliýeleşdirilmeginde ýyllyk ösüş depgininiň haýallamagy, maksatlara ýetmek üçin diňe bir çeşmeleri döretmek bilen çäklenmän, eýsem bu çeşmeleri "bank" taslamalaryna öwürmek üçin institusional mümkinçilikleriň hem ösdürilmelidigini görkezýär.

Mümkin täsirler

Howany durmuşa geçirmek köprüsi üstünlikli bolsa, synag ýurtlarynda howanyň maýa goýumlarynyň çaltlaşmagyna we hususy pudagyň maýasynyň has köp ýaşyl taslamalara gönükdirilmegine garaşylýar. Mundan başga-da, binalaryň ömrüniň dowamynda zyňyndylary azaltmak üçin standartlaryň ýaýramagy gurluşyk we energiýa pudaklarynda durnukly özgerişlere itergi berip biler.