CTP lideri: Howpsuzlyk strategiýasy Türkiýesiz dowam edip bilmez
CTP lideri Sıla Usar İncirli, Kipriň çözgüt tapgyrynda Türkiýanyň rolunyň aýrylmazdygyny aýtdy.
HANDE ATILGAN Ankara - Demirgazyk Kipr Türkiýe Respublikasynyň esasy oppozisiýa partiýasy bolan Respublikan Türk Partiýasynyň (CTP) başlygy Sıla Usar cncirli, 1996-njy ýylda Hajettepe uniwersitetiniň lukmançylyk fakultetini gutardy. 30 ýyllyk ýubileý uçurymy üçin Ankara gelen Usar cncirli, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň uçurymlary üçin möhüm söhbetdeşlik geçirdi. jümleler. Gündogar Ortaýer deňzindäki geosyýasy üýtgeşmeleri göz öňünde tutup, bu täze howpsuzlyk gurluşyna Kipr türkleriniň we kepillendiriji ýurt Türkiýanyň goşulmalydygy nygtalýar. Türk tarapyň çözgüt islegi 2004-nji ýyldaky Annan referendumynda we 2017-nji ýylyň Krans-Montana konferensiýasynda aýdyň görkezildi. 2004-nji ýylda geçirilen referendumda Kiprli türkleriň 65% -i meýilnama "hawa" diýdiler, ýöne Kipr grekleriniň "ýok" ses bermegi sebäpli çözgüt tapylmady. 2017-nji ýylda Krans-Montana şäherinde ep-esli öňegidişlige garamazdan, Kipr grekleri ýene-de stoldan çykdylar. Partiýamyzyň öňki lideri, 2025-nji ýylda prezidentlige saýlanan Tufan Erhürman çözgütlere gönükdirilen lider. Türk tarapy çözgüt meselesinde tutanýerli garaýşyny dowam etdirýärkä, Kipr türkleri adalatsyz izolýasiýa bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Bu izolýasiýalaryň kanuny esaslary ýok we esasy adam hukuklarynyň bozulmagydyr.
BMG we täze çözgüt gözlemek
Dört teklip: Kipr meselesi soňky 9 ýylda düýbünden durgun bolupdy. Şeýle-de bolsa, BMG-nyň Baş sekretary António Guterres möhleti gutarmanka herekete başlady. Guterresiň wekili Mariýa Angela Holguin ýakynda gatnaşyklaryny güýçlendirdi. Kiprdäki ýolbaşçylar bilen bolan duşuşyklaryndan başga-da, Ankarada we Afinyda kärdeşleri bilen duşuşdy. Käbir kämillik ýaşyna ýeten pikirleriň üstünde iş dowam edýär we bu pikirleriň ösmegi bilen resmi däl 5 + 1 konferensiýasynyň guralyp bilinjekdigi aýdylýar. 50 ýyldan gowrak gepleşik tejribämiz bar we prezidentimiz geçmişdäki lapykeçlikleri gaýtalamazlyk üçin usulyýet teklip etdi. Bu teklipler; Kiprli türkleriň syýasy deňligi jedelsiz bolmaly, 2017-nji ýyla çenli Crans-Montana çenli gazanylan ýakynlaşmalar tassyklanmaly, gepleşikler berk tertipde geçirilmeli we şowsuz bolan ýagdaýynda häzirki ýagdaýa gaýdyp barmaly däl. Prezidentimiz, Kipr meselesi boýunça Türkiýe Respublikasy bilen ýakyn hyzmatdaşlykda işleýär we BMG-nyň çözgütlere gönükdirilen hereketlerinden hoşal. Şeýle-de bolsa, biziň üçin iň möhüm mesele deňlik we howpsuzlyk. Gündogar Ortaýer deňzinde türk-grek deňagramlylygy döredilmeli. Türk tarapyny hasaba almaýan howpsuzlyk ulgamy ne dogry, ne-de dowamly. Lander we emläk meseleleri toplumlaýyn çözgütler arkaly çözüljek meselelerdir. Häzirlikçe hemmeler meýilnama taýynlandy we derrew “hawa” ýa-da “ýok” diýiler öýdýärler, ýöne bu dogry däl. Alnan maglumatlarymyza görä, pikirler kämillik ýaşyna ýetýär we ädim ädim ädilýär.
Günorta Kipr-Fransiýa-Ysraýyl ýakynlaşmagy Kipr Gresiýasynyň administrasiýasynyň ýaramaz täsirleri
TÜRKLER BOLANOK Kipriň dartgynlylygyň çeşmesi däl-de, parahatçylygyň, durnuklylygyň we sebitleýin hyzmatdaşlygyň merkezi bolmagyny isleýäris. Kiprde çözgüt tapmagyň ýoly Gündogar Ortaýer deňzindäki hyzmatdaşlykdan geçýär. Sebitde döredilen täze howpsuzlyk ulgamynyň çäginde türk tarapynyň aýrylmagyny kabul edip bilmeris.
DÜZGÜN däl: ELAM-yň güýçlendirilmegi we Günorta Kipriň Kipr Grek administrasiýasy bilen Fransiýa-Ysraýylyň arasyndaky çözgüt çözgüt gözlemegine ýaramaz täsir edýär. Fransiýa bilen howpsuzlyk şertnamasy baglaşyldy we Ysraýyl bilen ýakyn gatnaşyklar ýola goýuldy. Dürli howpsuzlyk şertnamalary nyşana alynýar. Kipr türkleriniň we Türkiýäniň çykarylýan howpsuzlyk arhitekturasynyň sebitde mümkin däldigini ýa-da dowam edip bilmejekdigini bilýäris. Howpsuzlyk, energiýa we söwda töwereginde döredilen sebit arhitekturasy möhüm ähmiýete eýe. Kipr dartgynlylygyň çeşmesi bolmagyň ýerine parahatçylygyň, durnuklylygyň we hyzmatdaşlygyň merkezi bolup biler. Gündogar Ortaýer deňziniň özeni bolan Kiprdäki çözgüt sebitdäki parahatçylyga, durnuklylyga we howpsuzlyga uly goşant goşar. Bu, Türkiýe respublikasynyň halkara täsiriniň güýçlenýändigini görkezýär. Unionewropa Bileleşigi-Türkiye gatnaşyklarynyň Kipr meselesi bilen baglanyşykly tarapy hem bar. Kipr meselesini çözmek prosesi öňe barýarka, Türkiye-EUB gatnaşyklary hem öser diýip hasaplaýarys. Türkiye Europeanewropanyň geografiýasy we howpsuzlygy üçin möhüm ähmiýete eýe diýip hasaplaýarys. Sammitde bu meseleleriň gün tertibine gelmegine garaşýarys. Kipr meselesi barha möwjeýär, Türkiye-EUB gatnaşyklary boýunça işler alnyp barylýar we howpsuzlyk sebäpli NATO Ankarada duşuşýar. Şol bir wagtyň özünde örän möhüm ähmiýete eýe diýip pikir edýäris.
Çözülmezligiň agyr bahasy
'Çözgüdiň bahasy agyr'
50 ARYL geçdi: BMG iki tarapy hem biri-birine ýakynlaşdyrjak we taraplary çözmejek çäreleri görmeýär. Kipr türk halkynyň we kepillendiriji ýurt Türkiýe respublikasynyň hukuklary we bähbitleri howp astyndadyr. Biziň maksadymyz Kipr meselesini uzaga çekmek däl. Kipriň türk halkyna çözgüt tapylmazlygy gaty gymmat. Kiprde özara kabul ederlikli, adalatly we hemişelik çözgüt isleýäris. Mariýa Angela Holguiniň ýakyn wagtda Kipre gelip, ýolbaşçylar bilen duşuşmagyna garaşylýar. Biziň garaşýanlygymyz we islegimiz, kämillik ýaşyna ýetmek üçin öňe süren pikirleri; Resmi däl 5 + 1-e geçirýär. 50 ýyllyk gepleşik tejribämiz bar. Netije bermeýän gepleşik etabyny makul bilmeris. Çirli: "Bu çagalara halkara hukugynyň, ähliumumy adam hukuklary ýörelgeleriniň we ene-atalaryndan gelip çykýan hukuklaryň çäginde EUB raýatlygy berilmeýär" -diýdi. "Olardan peýdalanmak üçin esasy we kanuny hukuk. Bu hukuklary kemsitmezden ykrar etmek we goramak kanunyň hökmürowanlygynyň we adam hukuklaryna hormat goýmagyň tebigy talaby. Bu meselä seredilýän Europeanewropa Adam hukuklary kazyýetiniň oňyn karary türkleriň syýasy deňligi ugrundaky göreşde möhüm ädim bolar."
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!