Diplomatik krizisden yza gaýdyp gelmek: Fransiýa Sosial media posty üçin ABŞ-dan ötünç soraýar

Pari Paris administrasiýasy Fransiýa bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň (ABŞ) arasynda diplomatik dartgynlyga sebäp bolan sosial media paýlaşma krizisinde bir ädim yza çekildi. Fransiýanyň Birleşen Milletler Guramasyna (BMG) Genevaenewa ofisine hemişelik wekilçiligi resmi gynanç hatyny ýaýratdy we ABŞ-nyň adam hukuklary babatdaky pozisiýasyna gönükdirilen beýanatlary üçin Waşington administrasiýasyndan ötünç sorady. Iki soýuzdaşyň arasyndaky gatnaşyklary dartgynlaşdyran bu proses, Fransiýanyň Waşingtondaky täze ilçisiniň işe girişmeginiň öňüni aldy.

Sosial media krizisi diplomatik päsgelçilik döretdi

Iki ýurduň arasyndaky diplomatiýa dartgynlygy 2026-njy ýylyň 25-nji iýulynda Fransiýanyň hemişelik wekilçiliginiň resmi X (öňki Twitter) hasabyndan BMG-nyň Genevaenewa ofisine çenli gödek ýazgy bilen başlandy. Soralýan ýazgyda ABŞ-nyň BMG Baş Assambleýasyndaky BMG-nyň Adam hukuklary boýunça ýokary komissary Wolker Türkiň ygtyýarlyk möhletini uzaltmak baradaky "ýok" sesi berk tankyt edildi. Fransuz wekiliýeti öz ýaranyny nyşana aldy: "ABŞ bir wagtlar adam hukuklary boýunça gollanma bolupdy. Indi däl. Häzirki wagtda Demirgazyk Koreýa, Nikaragua, Mali we Russiýanyň gapdalynda izolirlenen ýerde dur. Dünýä indi ony diňlemeýär."

Bu agyr tankytlardan soň Waşington bilen Pari Parisiň arasyndaky gatnaşyklar dartgynlaşdy. Diplomatik ar alyş hökmünde ABŞ-nyň administrasiýasy ynanç hatyny ibermek bilen Fransiýanyň Waşingtondaky täze ilçisi Aurelien Leçewalýeriň işe girişmegini togtatdy. Bu ädim iki ýurduň arasyndaky diplomatik kanallarda çynlakaý bökdençlige sebäp boldy.

Taryhy ähmiýetli Fransiýadan "ökün" beýany

Krizisden soň Fransiýa diplomatik ädim ätmeli boldy. BMG-nyň Genevaenewa ofisine hemişelik wekilçilik edýän 11-nji sentýabrda çap edilen täze beýannamada 2026-njy ýylyň 25-nji iýulynda bu wezipe üçin çuňňur gynanç bildirildi. "Fransiýanyň BMG-nyň Genevaenewa ofisine hemişelik wekiliýeti, 2026-njy ýylyň 25-nji iýulynda X-da ABŞ-nyň adam hukuklaryna ygrarlydygy baradaky habaryna ökünýär." Diýmek bilen aç-açan habar berildi.

Fransuz häkimiýetleri iki ýurduň umumy taryhyny we demokratik gymmatlyklaryny nygtap ýagdaýy gowşatmaga synanyşdy. Beýanatda adam hukuklaryny goramagyň ABŞ-nyň we Fransiýanyň taryhynda möhüm ähmiýete eýe bolandygy ýatladyldy. ABŞ-nyň BMG Tertipnamasynyň we Adam hukuklarynyň ähliumumy jarnamasynyň esaslandyryjylaryndan biridigi we iki ýurduň arasyndaky çuňňur gatnaşyklaryň ABŞ garaşsyzlygynyň 250 ýyllygynda öz güýjüni saklandygy mälim edildi. Şeýle hem, BMG Baş Assambleýasyndaky pikir tapawudynyň iki ýurduň bilelikde işlemek islegine täsir etmejekdigini gorap, şeýle diýdi: "" Fransiýa we ABŞ Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasyndaky seslerde dürli garaýyş görkezdi. Bu tapawut diňe adam hukuklaryny goramak barada däl-de, ses bermek bilen baglanyşykly. "

Ilçi krizisinde täze ösüş: ABŞ ötünç soraýar

Fransiýanyň bu resmi ädimi Waşingtonda oňyn seslenme tapdy. Fransuz metbugatynda geçirilen derňewlere we täzeliklere görä ABŞ-nyň häkimiýetleri Fransiýanyň bu soňky sözlerini gutlaýandyklaryny mälim etdiler. Meşhur fransuz "Le Monde" bu ýörite beýannamanyň ABŞ-nyň täze fransuz ilçisi Aurelien Leçewalýeriň öňündäki päsgelçiligi aýyrmagy üçin gönüden-göni ýazylandygyny öňe sürdi.

Diplomatik toparlarda Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makronyň administrasiýasynyň ABŞ bilen gatnaşyklaryny hasam kynlaşdyrmazlyk üçin bu ötünç tekstiniň neşir edilmegini tassyklandygy aýdylýar. Bu soňky ösüş bilen, Waşingtonyň täze ilçisi Aurelien Leçewalýeriň öňündäki býurokratik päsgelçilikleriň aýrylmagyna we iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň kadalaşmagyna gaýtadan başlamagyna garaşylýar.