Durmuş paýy we pensiýalaryň kem-kemden ýokarlanmagy üçin taýynlyklar başlandy

Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinden soň beren görkezmelerine laýyklykda millionlarça pensioner bilen ýakyndan gyzyklanýan täze aýlyk kadalaşdyrylyşyna taýýarlyk işleri resmi taýdan başlandy. Öňki döwürlerde geçirilen 20 dürli ösüşe täze gowulaşmalar goşuljak bu giňişleýin işde zerur hukuk ädimleri ýylyň ahyryna çenli tamamlanar.

Durmuş paýy pensiýalarda nähili ulanylar?

Meýilleşdirilen kanuny düzgün ýanwar aýynda inflýasiýanyň ýokarlanmagyna garamazdan umumy girdejini ýokarlandyrmagy maksat edinýär. Gözlegleriň çäginde, SSK we Bağ-Kur pensionerleri üçin ýanwar aýynda inflýasiýanyň takmynan 10 göterim ýokarlanjakdygy çaklanylýar we bu wariantlaryň arasynda 10-dan 20 bal aralygynda durmuş paýyny goşmak göz öňünde tutulýar. Pensiýa çykanlaryň arasyndaky aýlyk tapawudyny aradan aýyrmak üçin, premium günleriň sanyna we töleg mukdaryna görä kem-kemden ýokarlanmak göz öňünde tutulýar.

Esasy aýlyk we sosial goldaw ulgamynda haýsy üýtgeşmeler meýilleşdirilýär?

Häzirki iş tejribesinde pes aýlyk alýan pensionerleriň pensiýasy Gazna goldawy bilen kesgitlenen esasy derejä ýeten hem bolsa, esasy aýlykdan has ýokary aýlyklarda ýüze çykýan adalatsyzlygy aradan aýyrmaga gönükdirilendir. Esasy aýlyklaryň kem-kemden we yzygiderli ýokarlanmagy sebäpli, her 6 aýda esasy aýlyk haklaryny kesgitlemek zerurlygy aradan aýrylar. Aýlyk haklaryny ýokarlandyrmakdan başga-da, energiýa goldawy, azyk kömegi, kärende kömegi we raýatlyk aýlygy ýaly sosial goldawlaryň gerimini giňeltmek hem stolda.

Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň görkezen 2027-nji ýyl býudjetiniň çäginde, Durmuş üpjünçiligi instituty (SGK) üçin bölünip berlen serişdeleriň 66 göterim ýokarlanmagy, bu düzgünleriň maliýe infrastrukturasynyň taýýarlanandygyny görkezýär. Häkimiýetler premium balansy göz öňünde tutýan we pensiýa çykýanlaryň hal-ýagdaýyny ileri tutýan modeliň üstünde işlemegini dowam etdirýärler.

Pensiýa bilen baglanyşykly kanuny düzgünler Türkiýäniň hemme ýerinde SSK we Bağ-Kur pensionerlerini öz içine alýar. Bu proses bilen baglanyşykly gutarnykly kararlar we ýerine ýetiriş tertibi degişli ministrlikleriň tehniki gözlegleri tamamlandan soň halk bilen paýlaşylmagyna garaşylýar.

Netije

Hökümetiň pensiýa meselesine bolan çemeleşmesi, diňe inflýasiýanyň ýokarlanmagy bilen çäklenmän, durmuş üpjünçiliginiň paýlary we kem-kemden ýokarlanmak arkaly aýlyklaryň arasyndaky deňsizligi aradan aýyrmagy maksat edinýän gurluş üýtgemesini görkezýär. 2027-nji ýylyň býudjetinde SSI-e bölünip berlen çeşmeleriň ep-esli ýokarlanmagy bu düzgünleriň durnukly maliýe meýilnamalaşdyrylyşy bilen goldanýandygyny görkezýär.

Bu amal, pensiýalardaky esasy aýlyk adalatsyzlygyny düýpgöter çözmegi we sosial goldawlar bilen bir hatarda pensionerleriň satyn alyş güýjüni goramagy maksat edinýän giňişleýin strategiýanyň bir bölegi hökmünde seredilip bilner. Bonus günleriniň sany we töleg mukdary ýaly ölçegleri göz öňünde tutup, ulgamy has adalatly etmek üçin ädim hökmünde tapawutlanýar.

Mümkin täsirler

Bu düzgünleri ýerine ýetirmek, esasanam az aýlyk alýan pensionerler üçin öý girdejileriniň ep-esli ýokarlanmagyny üpjün edip biler. Uallyuwaş-ýuwaşdan ýokarlanmak köp ýyllap baýrak töleýän pensionerler bilen has gysga möhlet üçin baýrak töleýänleriň arasyndaky aýlyk boşlugyny azaltmaga kömek edip biler.

Durmuş goldawynyň gerimini giňeltmek, pensiýa çykýanlaryň energiýa we iýmit ýaly esasy çykdajylara ýüküni ýeňilleşdirip biler. Şeýle-de bolsa, şeýle uzak düzgünleriň inflýasiýa basyşyna we olaryň uzak möhletleýin netijeleriniň býudjet balansyna edýän täsiri ykdysady dolandyryş tarapyndan ünsli gözegçilik edilmeli mesele bolup biler.