Dynç alyş hem kömek etmese, ägä boluň: Burnout sindromy, häzirki döwrüň mekir howpy

Häzirki zaman durmuşynyň güýçli depgini, elmydama elýeterli bolmak we tükeniksiz jogapkärçilikler işgärlere çynlakaý hroniki stres döredýär. Psihiatr Hünärmen, dogry usullar bilen wagtynda dolandyrylmaýan bu stresiň adamyň fiziki, akyl we emosional çeşmelerini doly sarp edip biljekdigini aýdýar. Doktor Levent Turhan aýratyn jogapkärçilikli işleýän hünärmen toparlara duýduryş bermek bilen möhüm sözler aýtdy.

Iş stresiniň we ýadawlygyň arasyndaky inçe çyzyk

Her bir iş stresiniň gönüden-göni ýadawlyk sindromy hökmünde garalmaly däldigini bellemek, Uz. Doktor Levent Turhan bu iki ýagdaýyň arasyndaky esasy tapawutlary düşündirdi. Iş stresini başdan geçirýän adamlaryň güýçli basyş we dartgynly duýulsa-da içerki energiýasyny saklap biljekdigini mälim eden Turhan, bu adamlaryň gowy dynç alyşdan ýa-da dynç alyşdan soň tizden-tiz aňyna gelýändigini aýtdy. Şeýle-de bolsa, hünärmen ýadawlygyň suratynyň has çuňdygyny belläp, "outadawlyk sindromynda adamyň energiýa çeşmeleri düýbünden gurady. Adam näçe dynç alsa-da, dikeldip bilmeýär; işine ähli höwesini, gyzyklanmasyny we tolgunmasyny ýitirýär. Ilki bilen diňe hünär durmuşyna ýaramaz täsir edýän bu krizis wagtyň geçmegi bilen maşgala durmuşyny we sosial gatnaşyklaryň hilini düýbünden ýok edip biler"

Gizlenmek alamatlaryna duýduryş beriň

Hünärmen ýadawlygyň birden ýüze çykýan ýagdaý däldigini, tersine, wagtyň geçmegi bilen aşa mekir ösýändigini ýatladýar. Doktor Levent Turhan beden we aň tarapyndan berlen duýduryş signallaryny aşakdaky ýaly sanap geçdi:

Fiziki derejede, dowamly ýadawlyk, irden turmak hiç wagt ýatmadyk ýaly tükenýär, dowamly kelle agyry we myşsa agyrylary, immunitet ulgamynyň gowşamagy sebäpli ýygy-ýygydan keseller iň aýdyň görkezijilerden biridir. Emosional ölçegde adamy tutýan çuňňur umytsyzlyk, gahar-gazabyň döremegi, çydamsyzlyk we içki boşluk duýgusy görülýär. Akyl taýdan üns merkezinde bolmak, ýatdan çykarmak we karar bermekde kynçylyk bar; Özüňizi alyp barşyňyzdan, işe gitmekden saklanmak, jemgyýetçilik gatnaşyklaryny togtatmak, işleri yzygiderli yza süýşürmek we alkogol we çilim sarp etmek ýaly meýillerden gaçyň.

Töwekgelçilikli hünärlerde we kämillik şahsyýetlerinde

Turhan bu sindromyň her bir adamda görülip bilinjekdigini, ýöne käbir hünär toparlarynyň we şahsyýet gurluşlarynyň has aýdyň maksatdygyny aýtdy we adamlar bilen göni aragatnaşykda we ýokary jogapkärçiligi talap edýän ugurlara ünsi çekdi. Lukmanlaryň, şepagat uýalarynyň, mugallymlaryň, ýolbaşçylaryň, aklawçylaryň, bankirleriň we jaň merkeziniň işgärleriniň töwekgelçilik toparynyň başynda durýandygyny Uz. Dr. Levent Turhan ; Öýde näsaglara ýa-da garrylara ideg edýän maşgala agzalarynyň we gurluş taýdan kämillik häsiýetine eýe bolan adamlaryň hem bu sindroma ýykgyn edýändigini aýtdy. Iş durmuşynda gözegçilik mehanizminiň ýoklugy, zähmetiň gadyrynyň bolmazlygy we iş bilen şahsy durmuşyň arasyndaky deňagramlylygyň ýitmegi bu prosese sebäp bolýan esasy faktorlaryň biridir.

Depressiýa üçin ýer taýýarlaýan amal we bejeriş usullary

Turhan ýadawlyk sindromynyň gönüden-göni kliniki depressiýa däldigini, ýöne bejerilmedik ýagdaýynda bu ýagdaýa gönüden-göni ýol açýandygyny aýtdy we "Burnadawlyk iş bilen gönüden-göni baglanyşykly dowamly stresiň netijesidir. Şeýle-de bolsa, uzak wagtlap gatyşmaýan ýagdaýlar çynlakaý aladalanmalara we kliniki depressiýa öwrülip biler.

Turhan bejeriş işinde ilkinji ädimiň ýadawlyga sebäp bolýan kök stres faktorlaryny dogry seljermekdigini aýtdy we bu amalda psihoterapiýa goldawynyň ähmiýetine ünsi çekdi. Psihoterapiýanyň kömegi bilen şahsyýetiň stres dolandyryşyny öwrenendigini, "ýok" diýmek ukybyna eýe bolandygyny we sagdyn çäkleri çekip bilendigini aýtdy. Yzygiderli uky, maşk etmek, sosial goldaw mehanizmlerini işjeň saklamak we güýmenje üçin wagt sarp etmek ýaly durmuş ýörelgeleriniň üýtgemegini dikeltmek, Uz. Doktor Levent Turhan depressiýa ýa-da güýçli aladalar ýüze çykan halatynda neşe bejergisini psihiatryň gözegçiligi astynda gözlemelidigini aýtdy.