Egeýdäki asimmetrik güýç deňagramlylygy: Türk uçarmanlary Gresiýany ykdysady kynçylyklara çekýärler

Türk goranyş senagatynyň dünýäde meşhur pilotsyz howa ulagy (UAV) floty Egeý deňzinde strategiki we ykdysady deňagramlylygy düýpgöter üýtgetmegini dowam etdirýär. Ahyrynda Egeý asmanynda uçuş amala aşyrýan bir türk uçary Gresiýanyň howa güýçlerini howsala saldy. Gresiýanyň metbugatynda berlen habarlara görä Afiny administrasiýasy ýekeje türk pilotsyz howa ulagyny yzarlamak we kesgitlemek üçin iki sany F-16 söweş uçaryny gyssagly çykarmaly boldy. Goranmak hünärmenleri bu ýagdaýyň Gresiýa üçin durnuksyz harby we maliýe ýüküni döredýändigini bellediler.

28-nji awgust anna güni irden ösüşde Egeý deňziniň demirgazygyndaky Samothrace we Lemnos adalarynyň arasyndaky halkara howa giňişliginde uçýan türk uçarynyň Afiny uçuş maglumat sebitine (FIR) girendigi öňe sürüldi. Gresiýanyň häkimiýetleri türk uçarynyň milli howa giňişligini bozandygyny öňe sürüp, harby duýduryş berdiler. Bu aýyplamalardan soň Gresiýanyň howa güýçlerine degişli iki sany F-16 söweş uçary gyssagly uçuş amala aşyrdy we sebite iberildi.

Gresiýanyň assimetrik çykdajylary: 1500 dollara garşy 50 müň dollar

Goranmak syýasaty boýunça hünärmen Turan Oğuz bu yssy ösüşe baha berip, Afinynyň talaplaryna seresaplylyk bilen çemeleşmelidigini aýtdy we türk uçarynyň halkara kanunçylygyna laýyklykda Türkiýäniň FIR meýdançasynda iş alyp barmagynyň mümkindigini aýtdy. Oğuz, wakanyň hakyky täsir galdyryjy tarapynyň amal çykdajylarynyň arasyndaky boşlukdygyny aýtdy. Türk uçarynyň bir sagatlyk uçuş bahasynyň takmynan 1500 dollardygyny mälim eden hünärmen, bir F-16 söweş uçarynyň bir sagatlyk uçuş bahasynyň 25 müň dollar töweregi bolandygyny aýtdy. Bu ýagdaýda iki sany F-16 kysymly uçara garşy reaksiýa bildirýän Gresiýa, howada galýan her sagady üçin takmynan 50 müň dollar töleg tölemeli. Türkiýäniň sanawynda ýüzlerçe uçarman we uçarmansyz uçaryň bardygyny göz öňünde tutup, bu ýagdaýyň Gresiýanyň ykdysadyýeti üçin durnuksyz çykdajy duzagydygy aýdylýar.

Diňe ýangyç däl, söweş uçarlarynyň ömri hem gutarýar

Goranmak boýunça hünärmen Turan Oğuz, bu asimmetrik göreşiň diňe bir býudjetiň däl, eýsem harby uçarlaryň işleýiş möhletine-de gönüden-göni täsir edýändigini düşündirdi. Her F-16 kysymly uçaryň howa gämisiniň ömrüni we hyzmat ediş möhletini gysgaldýandygyny mälim eden Oğuz, intensiw ulanmak ätiýaçlyk şaýlaryna zerurlygy artdyrýandygyny we uçuş howpsuzlygy babatynda çynlakaý töwekgelçilikleri döredýändigini aýtdy. Pilotsyz platformalara garşy arzan bahadan birnäçe günläp galyp bilýän pilotsyz platformalara garşy yzygiderli jogap bermek Gresiýanyň howa güýçleriniň uzak möhletleýin iş ukybyny ýitirer diýlip çaklanylýar.

Strategiki intellekt we reaksiýa wagtlaryny ölçemek

Oğuz, Türkiye uçarman maýa goýumlarynyň takmynan 10 ýyl ozal şeýle netije berjekdigini çaklaýandygyny aýtdy we Afinyda bu ýagdaýa garşy täsirli goranyş düşünjesini ösdürmändigini aýtdy. Bilermen, bu uçuşlaryň harby aňtaw nukdaýnazaryndan möhüm maglumatlary berýändigini belläp, türk uçarmanlarynyň Egeýdäki işleri sebäpli Gresiýanyň howa gorag refleksleri, reaksiýa wagtlary we goranyş protokollarynyň derrew seljerilip bilinjekdigini aýtdy. Oğuz, Türkiye-iň ösen elektron söweş we kiber söweş ulgamlarynyň geljekde adam uçarlaryna zerurlyk bolmazdan şeýle howplary ýok edip biljek derejededigini we häzirki ýagdaýyň Gresiýa üçin harby dartgynlykdygyny aýtdy.