El Niño gijeki düýş ösýär: Global temperatura 2027-nji ýylda rekordlary pozar
El Niño bilen global ýylylygyň utgaşmagy bilen, 2027-nji ýylda howanyň senagatdan öňki derejesinden 1,7 dereje ýokarlanmagyna we 10 trillion dollar ýitmegine garaşylýar.
Dünýä, ynsan işjeňligi we tebigatyň iň güýçli klimat hadysalarynyň biri bolan El Niño tarapyndan ýüze çykan global ýylylygyň weýrançylykly utgaşmasy bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Okeanlardan atmosfera çykjak ullakan ýylylyk tolkunlarynyň ýakyn ýyllary adamzat taryhynyň iň yssy döwri boljakdygy çak edilýär. Hünärmenler ýetip gelýän El-Niño tolkunynyň iň ýokary derejesiniň öňki ýazgylardan uly aralyk bilen geçjekdigini çaklaýarlar. Bu adatdan daşary meteorologiki ösüş; Global ýagyş reimesimlerini, temperaturanyň deňagramlylygyny we tupan ugurlaryny düýpgöter üýtgetmäge güýji bar.
Kritiki çäk 2027-nji ýylda geçdi: Senagatdan öňki döwürden has ýokary dereje
Alymlar tarapyndan geçirilen iň soňky modeller gorkunç bir suraty ýüze çykardy. Bu prosesiň täsiri bilen, dünýädäki ortaça temperaturanyň 2027-nji ýylda senagatdan öňki döwürden takmynan 1,7 dereje ýokarlanyp biljekdigi mälim edildi. Bu çaklama, klimat krizisini çäklendirmek üçin global şertnama bolan Pari Agreement şertnamasyna gönükdirilen 1.5 dereje kritiki çäkden eýýäm geçjekdigini aňladýar.
ABŞ-nyň Milli Okean we Atmosfera Dolandyryşy (NOAA) tarapyndan berlen resmi beýanatda El-Niño şertleriniň iň bolmanda 2027-nji ýylyň apreline çenli dowam etjekdigi nygtaldy. Beýleki tarapdan, temperaturanyň ýokarlanmagynyň diňe 2027-nji ýyl bilen çäklenmejekdigi we 2026-njy ýylda täze global temperatura rekordlaryny bozmagyň ähtimallygynyň gaty ýokarydygy
diýilýär.Dünýä ykdysadyýetine 10 trillion dollarlyk El Niño hit
El Niñonyň getirjek gurakçylyk, aşa yssy tolkunlar, weýrançylykly suw joşmalary we gözegçiliksiz tokaý ýangynlary diňe bir ekologiýany däl, eýsem dünýä ykdysadyýetini hem sarsdyrar. Gözlegçiler häzirki howa ýagdaýynyň 2032-nji ýyla çenli dünýä ykdysadyýetine jemi 10 trillion dollar uly ýitgä sebäp bolup biljekdigini hasaplaýarlar.
Maliýe ägirdi “Goldman Sachs” -yň analitikleri halkara azyk önümleriniň bahasynyň 15,8 göterim ýokarlanmagynyň “Super El Niño” ssenariýasynda ýüze çykyp biljekdigini duýdurdylar. Musson ýagyşlarynyň azalmagy, esasanam oba hojalygynyň önümçiliginiň gany bolan Hindistanda; Bugdaý, tüwi we şeker ýaly esasy ekinleriň hasyllylygyny pese gaçyrar. Şonuň ýaly-da, Europeanewropa Merkezi Banky (ECB) esasy iýmit önümleriniň bahasynyň gysga wagtyň içinde 9 göterime ýetip biljekdigini görkezýär.Deňiz ekosistemalary ejir çekýär we uglerod aýlawy bozulýar
Temperaturanyň ýokarlanmagynyň iň weýran ediji täsirlerinden biri, ummanlaryň çuňlugynda ýüze çykýar. Deňiz suwunyň aşa ýokary ýokarlanmagy deňiz ýaşaýşynyň beshigi bolan merjen gaýalarynda köpçülikleýin akartmalara we ölümlere sebäp bolýar we deňiz ekosistemalaryny ýok bolmak howpuna salýar.
Şeýle-de bolsa, okeanlaryň atmosferadan gyzmagy bilen sorulýan uglerodyň sap mukdarynyň düýpli azaljakdygy çaklanylýar. Bu, atmosferada has köp parnik gazlarynyň ýygnanmagyna, ýylylyk siklini hasam çaltlaşdyrar. Ylmy dünýä, global ýylylyk El-Niony şeýle bir güýçlendirýärmi ýa-da El-Niño global ýylylygy yzyna gaýtaryp bolmajak derejä ýetirýärmi diýen soraga jogap tapmak üçin gözleg işlerini güýçlendirýär.
Çeşme: Haber7
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!